ເກັບໄວ້ອ່ານຊື່ໆດອກ

ຄຳຄວນຂອງຄົນໄກບ້ານເກີດ...

# ຊີວິດ ຫາກປຽບນາວານ້ອຍ ລອຍລ່ອງໃນທາລາ
ຫາທີເພິງພິງພັກ ໄດ້ຊົ່ວຄາວພຽງນ້ອຍ
ຄອຍຜູ້ຄົນມາຍ້າຍ ມາພາຍເພິງວາດ
ຄາດຄູ່ຄຽງນັ່ງທ້າຍ ມີໃຜນ້ໍ....ຊິລໍ່າຫລຽວ.....

(ທ່າເຮືອບ້ານແກ້ງສະດອກ ມ.ປາກຊັນ-ບໍລິຄຳໄຊ)

# ເມື່ອອາລຸນ ວັນໃໝ່ ໄດ້ເບີກຟ້າ
ສຸລິຍາ ສາດແສງ ສ່ອງສົດໃສ
ເປັນເໝືອນຄົນ ພົ້ນຄວາມທຸກ ອຸກອັ່ງໃຈ
ຫລືວ່າ ຍັງມີໃຜ ໃຝ່ພະວົງ.....
(ຕາເວັນຂຶ້ນທີ່ສະຖານທີ່ພັກຜ່ອນນ້ຳໂຄນ ມ ໄຊທານີ ນ.ວຽງຈັນ)

# ຝົນຕົກມາ ນ້ຳໃນນາອັ່ງລົ້ນ............ໜຸ່ມສາວພາກໄກໜີ
ປ່ອຍປະ ຄົນຊະລາເດັກ...................ລໍ່າຄອງຄອຍຖ້າ
ນັບຂໍ້ມື...ສາມສີ່ຫ້າ.......................ຫລາຍວັນບໍ່ມີຈວບ
ບ່າວສາວ ຜູ້ຈາກບ້ານ......................ປານນີ້ບໍ່ຫວນມາ......
(ທົ່ງນາກ່ອນຮອດດ່ານນາແມວ ລາວ-ວຽດ)
# ເມື່ອຍາມນາ ໜ້າຝົນ ຟ້າໝົ່ນສີ
ແຕ່ຕູ້ມີ ດີໃຈ ບໍ່ໝົ່ນໝອງ
ແຕ່ລາງຄົນ ງ່ວມເຫງົາ ເຝົ້າທາງຄອງ
ບໍ່ເຫັນນ້ອງ ນາງມາ ນ້ຳຕານອງ....
(ນາພໍ່ຕູ້ສາ ບ້ານພະຂາວ ມ.ໄຊທານີ ນ.ວຽງຈັນ)

# ຍາມຟ້າເຫງົາ ເຄົ້າຝົນ ຄົນຄິດຮອດ
ຂໍແຊ່ວສອດ ວາຈາ ຖາມຂ່າວເຖິງ
ເມືອ່ມອງພາບ ແສນສະບາຍ ໃຈລື່ນເລີງ
ຍັງລຳເພິງ ຄິດເຖິງເມືອງ ເລື່ອງລືນາມ...
(ມູມໜຶ່ງຂອງເມືອງໜອງແຮດ ຂ.ຊຽງຂວາງ-ຖ່າຍຈາກ ສະຖານີວິທະຍຸຊຸມຊົນ)

# ໄກກາຍ ເຖິງມີພັນສາຍນ້ຳຂັ້ນ....... ບໍ່ຫວາດຫວັ່ນຊິໄປຫາ
ໄກຕາ ພັນກິໂລກໍຍັງຈົດ................ຈື່ຈຳໂສມໜ້າ
ໄກໃຈ ເຖິງວ່າພຽງຝາກັ້ນ.............. ບໍ່ຝັນຫາເຫັນຈວບ
ໄກຮັກ ເຖິງວ່າພັນຂອບຟ້າ.............ອາສາດັ້ນດຸ່ງຫາ ເຈົ້າແລ້ວ...
(ແຄມນ້ຳມ່າ ມ.ຊຽງຄໍ້ ແຂວງຫົວພັນ)

(ຂອບໃຈທີ່ອ່ານ ມີພາບງາມໆມື້ໜ້າຈະມາເອົາລົງໃຫ້ເບິ່ງໃໝ່)

ເພີດເພີນກັບການເດີນທາງສາຍນີ້...ເຄີຍໄປແລ້ວບໍ່ ?

 ເສັ້ນທາງສາຍໃໝ່ຈາກເມືອງກາສີ(ແຂວງວຽງຈັນ)ສູ່ເມືອງນານ(ແຂວງຫລວງພະບາງ

ເປັນເສັ້ນທາງທີ່ຫາກໍຕັດໃໝ່ ຍັງບໍ່ທັນສຳເລັດ ໑໐໐% ເທື່ອ

 ເສັ້ນທາງນີ້ ມີທຳມະຊາດທີ່ສວຍງາມຫລາຍ ຕັດຜ່ານກາຍບ້ານຄົນທີ່ຕັ້ງຢູ່ຫ່າງໆກັນ

 

 ...ສ່ວນຫລາຍເວລາທີ່ຂີ່ລົດໄປ ດົນໆຈະເຫັນຄົນໃນທ້ອງຖິ່ນອອຢູ່ຫາກິນຕາມທຳມະຊາດ...

 ຫລາຍບ່ອນ ເວລາທີ່ຂີ່ລົດໄປ ເໝືອນກັບວ່າເຮົາກຳລັງຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ ຍ້ອນຄວາມສູງຊັນຂອງເສັ້ນທາງ

ດົນໆເຮົາກໍຈະເຫັນສະຖານທີ່ພັກລົດຂອງກອງກໍ່ສ້າງທາງ ເປັນໄລຍະໆໄປ

 ມີຫລາຍຈຸດທີ່ພວກເຮົາສາມາດພັກລົດ ແລະ ເປັນບ່ອນທີ່ມີທຳມະຊາດສວຍງາມຫລາຍ

 ເກືອບຕລອດສາຍທາງ ເຮົາຈະເຫັນຕາຝັ່ງທີ່ສູງຊັນ ຍ້ອນນັກສ້າງທາງຕ້ອງໄດ້ຂຸດພູເຮັດທາງ

 ແລະຫລາຍບ່ອນເຮົາຈະເຫັນວ່າໜ້າທາງສູງບໍ່ຕ່າງຫຍັງກັບສັນພູ

 ແຕ່ເວລາທີ່ເຮົາແນມລົງມາຈຶ່ງຈະຮູ້ໄດ້ວ່າ ເຮົາຢູ່ສູງປານກັບວ່າ“ເໜືອເມກ”

 ແຕ່ເຖິງແນວໃດ ກໍອົດໃຈບໍ່ໄຫວ ທີ່ຈະບໍ່ຈອດລົດຖ່າຍພາບຊົມວິວ

 ເຮົາບໍ່ຮູ້ດອກວ່າ ເຮົາຢູ່ສູງພຽງໃດ ເພາະຍັງບໍ່ທັນມີປ້າຍບອກເຖິງລະດັບສູງ....ຫາກທຽບໃສ່ໜ້ານ້ຳທະເລ

ແຕ່ຮູ້ໄດ້ວ່າກຸ່ມເມກ-ໝອກ ຫລື ອາຍນ້ຳ ມັນບໍ່ໄດ້ຢູ່ສູງກ່ວາບ່ອນເຮົາຢູ່ເລີຍ....

 ເສັ້ນທາງຈະປຽກຊຸ່ມເປັນສ່ວນຫລາຍ ໂດຍສະເພາະໜ້າຝົນ ຍ້ອນອາຍໝອກ ເຊິ່ງຕ້ອງເພີ່ມຄວາມລະມັດລະວັງໃນການຂັບລົດ ບວກກັບສະພາບຂອງຖະໜົນທີ່ຄ້ອຍຊັນ

 ...ທາງໜ້າ ຍັງມີຜາສູງຍັງບໍ່ທັນມີປ້າຍເຕືອນ ແລະບໍ່ມີຮາວປ້ອງກັນເປັນສ່ວນຫລາຍ...

 ທາງຄົດໂຄ້ງ ຈົນບາງເທື່ອຄິດວ່າເສັ້ນທາງມັນສຸດເທົ່ານີ້

 ແຕ່ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ ເສັ້ນທາງປະມານ ໗໐ ກິໂລ ໃຊ້ເວລາເດີນທາງປະມານ ໒ ຊົ່ວໂມງ ກໍເຫັນວ່າ ມີຫລາຍຢ່າງທີ່ເພິງພໍໃຈກັບການເດີນທາງສາຍນີ້. ເກືອບທັງໝົດຂອງໄລຍະເສັ້ນທາງຕັດໃໝ່ແມ່ນປູຢາງແລ້ວ ແຕ່ຍັງບໍ່ທັນມີປ້າຍເຕືອນ....ພໍເທົ່າໃດ ເນື່ອງຈາກຍັງສ້າງບໍ່ທັນສຳເລັດ. ດັ່ງນັ້ນ ຫາກທ່ານໃດສົນໃຈກໍລອງໆໄປເບິ່ງທຳມະຊາດທີ່ສວຍງາມ ຂໍພຽງໃຫ້ທ່ານມີສະຕິໃນການຂັບຂີ່ ແນ່ນອນວ່າທ່ານຈະປອດໄພ ບໍ່ເປັນເໝືອນພາບລຸ່ມນີ້...

(ພາບລຸ່ມບໍ່ໄດ້ກ່ຽວພັນກັບເສັ້ນທາງໄລຍະດັ່ງກ່າວເດີ້)

...ຂັບລົດຊ້າໄດ້ພວງມາໄລ ຂັບລົດຈັງໄຮ ໄດ້ພວງມາລາ...

(ຂອບໃຈທີ່ອ່ານ ສະບາຍດີ)

ໃຜໄດ້ໄປທ່ຽວຊົມອຸດທິຍານຫີນຕັ້ງແລ້ວແດ່...

(ຄຳຂວັນແຂວງຫັວພັນ)
ງົດງາມນ້ຳມ້າສ່ອງໃສ, ວຽງໄຊປະຫັວດສາດ, ຜ້າໄໝຊຳໃຕ້, ຫີນຕັ້ງຜາເມືອງ,  ຖິ່ນພູສາມເສົ້າ, ຄົກເຂົ້ານ້ຳລິນ, ແຜ່ນດິນວິຣະຊົນ

ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ຄົນຍັງບໍ່ໄດ້ໄປທ່ຽວຊົມພໍປານໃດ ເນື່ອງຈາກເສັ້ນທາງຍັງລຳບາກ ຫາກແມ່ນຍາມຝົນ ຕ້ອງໃຊ້ລົດຂັບເຄື່ອນສີ່ລໍ້ເທົ່ານັ້ນ. ດຽວນີ້ເພິ່ນກຳລັງປັບປຸງເສັ້ນທາງນີ້ຢູ່.... “ຫີນຕັ້ງ” ຫລາຍຄົນເຄີຍໄດ້ຍິງຜ່ານຫູ ແຕ່ຫລາຍຄົນຍັງບໍ່ຮູ້ເທື່ອວ່າມັນຢູ່ແຫ່ງຫົນໃດ. ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວ“ຫີນຕັ້ງ” ຕັ້ງຢູ່ ເມືອງຫົວເມືອງ, ແຂວງຫົວພັນ ແມ່ນອີກຈຸດຫນຶ່ງທີ່ຫນ້າສົນໃຈສະຖານທີ່ດັ່ງ ກ່າວຕັ້ງຢູ່ໃນບໍລິເວນສັນພູກອງພັນເຂດບ້ານ “ປ່າຈ່າ” ຫ່າງໄກຈາກເທດສະບານເມືອງຊຳເໜືອປະມານ ໖໔ ກິໂລແມັດ ແລະ ຫ່າງຈາກເສັ້ນທາງຫລວງໝາຍເລກ ໖ ຕາມເສັ້ນທາງດິນແດງ ປະມານ ໗ ກິໂລແມັດ ເຊິ່ງທັງສອງຟາກທາງສະພາບແວດລ້ອມຍັງດີຫລາຍ ມີປ່າໄມ້ແປກສະຫລັບເປັນຍ່ານໆໆ

ບ້ານປ່າຈ່າ ເປັນບ້ານຂອງຊົນເຜົ່າ”ກຶມໝຸ“ ແລະ ປະຊາຊົນບ້ານນີ້ ແລະ ໃກ້ຄຽງຈະຄອຍດູແລຮັກສາ ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວແຫ່ງນີ້...

ພໍເຮົາເຂົ້າເຖິງບໍລິເວນຫີນຕັ້ງ ເຮົາຈະເຫັນແຜ່ນຫີນຕັ້ງລຽງລາຍກັນເປັນຈຸດໆ ເຊິ່ງຊາວບ້ານບອກວ່າ ຫີນຕັ້ງນີ້ມີຫລາຍກຸ່ມ ແລະ ກິນເນື້ອທີ່ຫລາຍກີໂລຕາແມັດ

ຕາມກສານສັນລະສູດຂອງ ນັກບູຮານຄະດີໃຫ້ຮູ້ວ່າ : ຫີນຕັ້ງ ດັ່ງກ່າວມີອາຍຸເກົ່າແກ່ປະມານ໑.໕໐໐ກວ່າປີ ຜ່ານມາແລ້ວ, ຈາກຊົນເຜົ່າກຸ່ມຫນຶ່ງໄດ້ປະຮ່ອງ ຮອຍຫີນຕັ້ງຈຳນວນຫລາຍກ່ວາ ໑໐໐ ອັນ ຢັ່ງຢາຍຍາວຢຽດໄປຕາມສັນພູ “ກອງພັນ” ເຊິ່ງນັກສຳຫລວດໄດ້ ຈັດເປັນ ໓ ກຸ່ມໃຫຍ່ ແລະ ກຸ່ມນ້ອຍອີກຫລາຍໆກຸ່ມ. ຫີນຕັ້ງດັ່ງກ່າວແມ່ນ ຫີນກະດິດຖືກຕັດໃຫ້ ເປັນແຜ່ນບາງສູງຕັ້ງຢູ່ເປັນຈຸດ ໃນພື້ນດິນບໍລິເວນດັ່ງກ່າວເຮັດ ເປັນຮູບວົງມົນ, ມີເສັ້ນຜ່າ ສູນກາງປະມານ ໒ ແມັດຂຶ້ນໄປກໍມີ.


ການສຳສຫລວດ ຄັ້ງທຳອິດມີຂຶ້ນໃນປີ ຄສ ໑໙໓໑ ຈາກນັກຄົ້ນ ຄວ້າຊາວຝຣັ່ງ(ຄາດວ່າທີມດຽວກັບການຄົ້ນຄ້ວາຫລັກຖານທົ່ງໄຫຫີນ) ໄດ້ເຮັດການສຳຫລວດບາງບູຮານຄະດີໃນບໍລິເວນຫີນຕັ້ງແຫ່ງນີ້. ເບື້ອງຕົ້ນແມ່ນໄດ້ຄົ້ນພົບວັດຖຸບູຮານຈຳນວນຫນຶ່ງເຊັ່ນ : ໂຖໃສ່ກະດູກ ທີ່ເຮັດດ້ວຍດິນເຜົາ, ດ້ານໃນມີເຄື່ອງປະດັບ ເອ້ຈຳນວນ ຫນຶ່ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບ ພິທີກຳເຮັດດ້ວຍດິນເຜົາເຊັ່ນ : ກອງ, ແຄນທອງ, ກອກຢາ, ໄຫ ເຫລົ້າ, ຖ້ວຍຈານ, ນ້ຳເຕົ້າດິນ ແລະ ອື່ນໆ(ບໍ່ຮູ້ວ່າເພິ່ນໄດ້ເກັບຮັກສາວັດຖຸເລົ່ານັ້ນໄວ້ບໍ່). ແຕ່ເຖິງຢ່າງໃດຫີນ ຕັ້ງແຫ່ງນີ້ ຍັງຄົງເຊື່ອງຊ້ອນ ຄວາມລຶກລັບປິດສະຫນາໃຫ້ນັກ ຄົ້ນຄວ້າທາງບູຮານວັນນະຄະດີ ຫລຸ້ນໃຫມ່ຈະຕ້ອງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ ສຶກສາຄົ້ນຄວ້າໃນອະນາຄົດຕໍ່ໄປ

ນອກຈີ້ຍັງມີປ່ຽງຫີນນ້ອຍຝັງ ຕິດກັບຜະຫນັງໃຫ້ເປັນລູກຂັ້ນ ໄດລົງສູ່ຫ້ອງພື້ນດິນທີ່ເປັນຫ້ອງຝັັງສົບຂອງຄົນສະໄຫມນັ້ນ, ຫີນຕັ້ງເມືອງຫົວເມືອງນີ້ສັນສິຖານວ່າ : ເປັນວັດທະນະທຳຮ່ວມຍຸກກັບທົ່ງໄຫຫີນຢູ່ແຂວງຊຽງຂວາງ.

ມາຮອດປັດຈຸບັນ ກໍຍັງບໍ່ມີຫລັກຖານອ້າງອີງທີ່ຊັດເຈນວ່າແມ່ນໃຜເປັນຄົນສ້າງ, ສ້າງເມື່ອປີໃດ ແລະ ສ້າງເພື່ອຈຸດປະສົງອັນໃດ....ນອກຈາກມີນິທານປະລຳປະລາ ທີ່ເລົ່າສືບຕໍ່ກັນມາຊ້ານານເທົ່ານັ້ນ.....

....ກ່ອນນີ້ ຫລາຍພັນປີມາແລ້ວ.....ດິນແດນແຫ່ງນີ້ມີເຈົ້າຄອບຄອງຊື່ວ່າ: “ບາຣາດ ຫລື ທ້າວ ຣາດອັ້ງ” ເຊິ່ງເປັນຄົນທີ່ມີຣິດເດດຫລາຍ ແລະ ມີອາວຸດວິເສດຄຽງກາຍເຖິງ ໓ ຢ່າງຄື: ຂວານເພັດ, ເຫລັກຊີ ແລະ ກອງສອງໜ້າ(ເຊື່ອກັນວ່າແມ່ນຄ້ອງບັ້ງຂອງຊົນເຜົ່າກຶມໝຸ).

ອາວຸດທັງ ໓ ຢ່າງມີຄວາມວິເສດຄື: ຂວານເພັດເອົາໄວ້ຕັດຫີນ, ເຫລັກຊີ ເອົາໄວ້ເຈາະບໍ່ນ້ຳ ແລະ ກອງສອງໜ້າເອົາໄວ້ຕີ ລະດົມພົນເພື່ອປາບສັດຕູໝູ່ມານ ເຊິ່ງມີການເລົ່າກັນວ່າ ເມື່ອໃດທ້າວ ຣາດອັ້ງຕີກອງໜ້າໜຶ່ງ ແມ່ທໍລະນີ ແລະ ເທວະດາຈະລົງມາຊ່ວຍສູ້ຮົບ ແລະ ຖ້າຕີອີກໜ້າໜຶ່ງກໍຈະເຮັດໃຫ້ສັດຕູນັ້ນດີ້ນຕາຍທົ່ວໜ້າ...

ມີການເລົ່າກັນວ່າ ທ້າວຣາດອັ້ງ ມີອຳນາດທີ່ເຂັ້ມແຂງຕໍ່ລອງໄດ້ເທົ່າກັບເຈົ້າຫລວງພະບາງ ແລະ ໄດ້ປະຕິເສດ ທີ່ຈະເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນຂອງຫລວງພະບາງ ແລະ ເຄີຍເຮັດເສິກສົງຄາມຕໍ່ສູ້ກັນມາແລ້ວຄັ້ງໜຶ່ງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດຊະນະກອງກຳລັງຂອງທ້າວ ຣາດອັ້ງໄດ້.

ຍ້ອນຄວາມລະແວງວ່າ ຈະມີຄົນມາຮຸກຮານ ທ້າວ ຣາດອັ້ງຈ່ຶງໄດ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວຂຶ້ນຫາກຸ່ມເທວະດາ ຟ້າດິນ ໄດ້ຍິນກໍເກນກອງທັບມາຊ່ວຍ. ແຕ່ພໍມາເຖິງ ກໍບໍ່ເຫັນວ່າມີສັດຕູແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວ ພວກເຂົາໂກດແຄ້ນຫລາຍ ຈຶ່ງໄດ້ນຳເອົາກອງທັບພ້ອມກອງສອງໜ້ານັ້ນກັບຄືນໄປ.
ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ທ້າວຣາດອັ້ງ ເຫັນວ່າຕົນຍັງມີອາວຸດວິເສດພຽງ ໒ ສິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ໃຫ້ປະຊາຊົນ ຂອງຕົນເອງກຽມ ສ້າງເມືອງໃໝ່ ໂດຍໃຊ້ຂວານເພັດຂອງຕົນໄປຕັດເອົາຫີນຈາກລ້ອງ "ນ້ຳເປິນ"ມາກອງໄວ້....ແຕ່ຂ່າວນີ້ໄດ້ລືໄປເຖິງ ຫູສັດຕູຂອງຕົນທີ່ຫລວງພະບາງ ພວກເຂົາຈຶ່ງວາງກົນອຸບາຍໃຫ້ລູກຊາຍ ໒ ຄົນຂອງທ້າວ ຣາດອັ້ງນັ້ນຍ່າງລຸຍຜ່ານກອງໄຟ ແລະ ເຫດການນີ້ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ ອາວຸດຄູ່ກາຍຂອງ ຣາດອັ້ງ ນັ້ນສູນເສຍຄວາມສັກສິດໄປ ຈົນບໍ່ສາມາດສ້າງເມືອງໃໝ່ໄດ້. ດ້ວຍເຫດນີ້ ພວກເຮົາຈຶ່ງຍັງເຫັນກອງເຫັນດັ່ງກ່າວກອງໄວ້ເປັນໝູ່ ເປັນກອງ ແລະ ແຜ່ຫລາຍໄປໃນບໍລິເວນນັ້ນ ກິນເນື້ອທີ່ຫລາຍກິໂລແມັດມົນທົນ...

ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວຜາຫີນຕັ້ງດັ່ງກ່າວ ນັບວ່າເປັນທ່າແຮງ ຫນຶ່ງໃນການນຳປະໂຫຍດຈາກການ ທ່ອງທ່ຽວ ມາໃຫ້ທ້ອງຖິ່ນ ເພາະແຫລ່ງທ່ອງທ່ຽວແຫ່ງນີ້ ເປັນອີກຈຸດຫນຶ່ງທີ່ສ້າງຄວາມສົນໃຈ ໃຫ້ກັບສັງຄົມພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ນັບມື້ນັບຫຼາຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆ. ແຕ່ປັດຈຸບັນການໂຄສະນາໃຫ້ແຫລ່ງທ່ອງທ່ຽວດ່ັງກ່າວຍັງມີຫນ້ອຍ ແລະ ບໍ່ກວ້າງຂວາງ. ເຊິ່ງສິ່ງນີ້ແມ່ນຫນ້າທີ່ ຂອງຂະແຫນງການກ່ຽວຂ້ອງ ກໍຄືອຳນາດການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນຈະ ຕ້ອງໄດ້ອອກແຮງຫລາຍ ຂຶ້ນ ຈຶ່ງຈະຊ່ວຍໃຫ້ກາຍເປັນ ແຫລ່ງລາຍຮັບທີ່ຫມັ້ນຄົງໃຫ້ເມືອງ ແລະ ແຂວງດັ່ງກ່າວ ເພີ່ມຫລາຍຂຶ້ນ.

(ຂອບໃຈທີ່ອ່ານ-ຂອບໃຈເລື່ອງເລົ່າຂອງຊາວບ້ານ ແລະ ຊ່ວຍເພີ່ມເຕີມຂໍ້ມູນໃຫ້ແດ່ເດີ້...)