ຊ້າງຮຽງເກີຍ ປະເພນີບູຮານທີ່ສືບທອດກັນມາ

 ຊ້າງຮຽງເກີຍ ປະເພນີບູຮານທີ່ສືບທອດກັນມາ

ຊ້າງຮຽງເກີຍ ເປັນພິທີທີ່ສຳຄັນຫນຶ່ງທີ່ ຍັງມີການສຶບທອດກັນມາຍາວນານຢູ່ໃນປະເທດລາວ ມີບາງໄລຍະອາດຈະຂາດຊ່ວງໄປແດ່ ແຕ່ປະຈຸບັນນີ້ ແມ່ນມີໃຫ້ເຫັນທຸກໆປີ ກ່ອນຮອດບຸນປີໃຫມ່ລາວ ທີ່ນະຄອນຫລວງພຣະບາງ.  ພິທີການແຫ່ຊ້າງຮຽງເກີຍຢູ່ ຫຼວງພະບາງ ເມື່ອ ໕໐-໖໐ ປີກ່ອນນັ້ນ ເກີຍຊ້າງແມມີຢູ່ ໓ ຈຸດ ກໍ່ຄື:

  Þ    ເກີຍທີ ໑ ຕັ້ງຢູ່ຂ້າງວັດວິຊຸນ ປະຈຸບັນ ແມ່ນບໍ່ມີແລ້ວ ແຕ່ຍັງເຫັນຮ່ອງຮອຍຢູ່. ຫຼາຍຄົນຄິດວ່າຖ້າມີການບູຣະນະຂຶ້ນມາໃຫມ່ ກໍ່ຈະເປັນການດີທີ່ສຸດ;

  Þ         ເກີຍທີ ໒ ແມ່ນຕັ້ງຢູ່ຂ້າງວັດໃຫມ່ ສຸວັນນະພູມມາຣາມ;

  Þ         ເກຍທີ ໓ ແມ່ນຕັ້ງຢູ່ຂ້າງວັດຊຽງທອງ

ຄວາມໝາຍຂອງຄຳວ່າ: “ຊ້າງຮຽງເກີຍ” ໃນສະໄໝກ່ອນແມ່ນການເຝິກແອບຊ້າງກ່ອນເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ໂດຍມີຄຳເວົ້າບາງຕອນ ເພື່ອບອກຊ້າງໃນພິທີການຮຽງເກີຍນັ້ນວ່າ: “ສັງກາດ ສັງຂານໃຫມ່ ເຈົ້າຜູ້ໃຫຍ່ ຖ່າຍປີ ຖ່າຍເດືອນ ເຈົ້າມຶງໃສ່ເສື້ອສີແຫລ້ ໃຫ້ມຶງຈຳ ເຈົ້າມຶງໃສ່ເສື້ອສີດຳ ໃຫ້ມຶງຈື່ ຈື່ຢ່າລັງ ສັ່ງຢ່າລືມ ຈື່ໃສ່ປູມພາໄວ້ ຈື່ໃສ່ໄສ້ພານອນ ໃຫ້ເຈົ້າອວ່າຍຫນ້າມາສູ່ ໃຫ້ເຈົ້າໝັ້ນຍືນແສນປີ ຄ້ຳບ້ານໝູນເມືອງ ນີ້ແລ....ເວລາອອກສູ້ຮົບນັ້ນ ເຈົ້າຢ່າໄດ້ງວກຊ້າຍ-ງວກຂວາ ໃຫ້ໄປໜ້າຕິກໆ ຄັນໄດ້ຍິນສຽງຄົນຮ້ອງໂຮ່ແຊວຢູ່ທາງໜ້າແມ່ນສັດຕູ ຄັນໄດ້ຍິນສຽງຄົນໂຮແຊວຢູ່ທາງຫລັງ ຄືພີ່ນ້ອງ ນັ້ນແລ” (ຄຳກ່າວບອກຊ້າງນີ້ໄດ້ຈາກ ພໍ່ລຸງ ຂາວ ຫຸມແພງ ມະນີສຸກ).

ແຕ່ກ່ອນການເຮັດພິທີຊ້າງຮຽງເກີຍນັ້ນ ເຖົ້າແກ່ບູຮານພາກັນປະຕິບັດສືບຕໍ່ກັນມາຄື: ຖ້າປີໃດມີ ໘ ສອງຫົນ ແມ່ນຮຽງ ໓ ມື້ ແລະ ຖ້າປີໃດ ໘ ຫົນດຽວ ແມ່ນຮຽງ ໒ ມື້ ແຕ່ປະຈຸບັນນີ້ ແມ່ນມີການແຫ່ພຽງມື້ດຽວ ກ່ອນມື້ສັງຂານລ່ວງເທົ່ານັ້ນ.

ຊ້າງຮຽງເກີຍ ອີກຄວາມໝາຍຫນຶ່ງ ເນື່ອງຈາກວ່າ ໃນເມື່ອກ່ອນມີຄວາມເຊື່ອວ່າ ເປັນພິທີກັມທີ່ກ່ຽວກັບເສົາຫລັກບ້ານ ຫລັກເມືອງ ທີ່ມີການເຊື່ອມຕໍ່ກັນລະຫວ່າງດິນກັບຟ້າ ໂດຍມີຊ້າງເປັນໂຕກາງ ເຊິ່ງຊ້າງນັ້ນເປັນພາຫານະຂອງພຣະອິນ ຫລື ພຣະຍາແຖນ ອັນເປັນສັນຍາລັກຂອງເຈົ້າມະຫາຊີວິດໃນຕຳນານ. ດັ່ງນັ້ນ ພິທີຮຽງເກີຍຈຶ່ງເປັນພິທີກັມ ທີ່ກ່ຽວກັບຟ້າແຖນ ເຊິ່ງການຈັດພິທີກັມ ຊ້າງຮຽງເກີຍນີ້ ກໍເພື່ອເປັນການ ຄອບລາ ຫລື ບອກກ່າວການປ່ຽນສັກກະຣາຊ ປີເກົ່າ ໄປສູ່ ສັກກະຣາຊ ຫລື ສັງກາດປີໃຫມ່ ນັ້ນເອງ.

ໃນພິທີແຫ່ຊ້າງຮຽງເກີຍນີ້ ຍັງຖືວ່າເປັນພິທີສ່ຽງທວາຍ ໃນປີນັ້ນໆວ່າ ເປັນປີທີ່ດິນຟ້າອາກາດ, ສະພາບການບ້ານເມືອງ ວ່າຈະອຳນວຍຄວາມສະດວກ ຫລື ຫຍຸ້ງຍາກຫຍັງແດ່ ມີຫຍັງຈະເກີດຂຶ້ນ ກັບບ້ານເມືອງ ແລະ ບັນດາພົນລະເມືອງ ເພື່ອຈະອາໄສການທຳນາຍ ດິນຟ້າອາກາດໃນການ ເຮັດກະສິກຳ ຈະໄດ້ກະກຽມຮັບມືກັບເຫດການທີຈະເກີດຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນການເຕືອນໃຫ້ມີສະຕິລະວັງຕົວໃນການດຳລົງຊີບ.

ພິທີຮຽງເກີຍ ນັ້ນເພິ່ນຈະມີບັນດາພືດພັນທັນຍາຫານຫລາຍໆເຍື່ອງ ໃຫ້ຊ້າງກິນເພື່ອສ່ຽງທວາຍເຊັ່ນ : ຫຍ້າ, ກ້ວຍ, ອ້ອຍ ຖົ່ວ, ງາ, ເຫລົ້າ, ເຂົ້າຕົ້ມ, ເຂົ້າໝົມ, ເຂົ້າໂຄບ ແລະ ອື່ນໆ ...

ຕົວຢ່າງ: ຖ້າປີໃດຊ້າງກິນຫຍ້າ ກິນກ້ວຍ ກິນອ້ອຍ ປີນັ້ນດິນຟ້າອາກາດ, ສະພາບການບ້ານເມືອງ ກໍ່ຈະສະຫງົບສຸຂ ຮົ່ມເຢັນ, ນ້ຳຟ້ານ້ຳຝົນກໍ່ຈະອຸດົມສົມບູນ; ຖ້າປີນັ້ນຊ້າງກິນເຫລົ້າ ກໍ່ຈະພະຍາກອນວ່າ ບ້ານເມືອງຈະມີອຸປະສັກ ບໍ່ສງົບຮົ່ມເຢັນ ປວງປະຊາຈະເດືອດເນື້ອຮ້ອນໃຈ ເຫລົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນ (ປີນີ້ ໑໓ ເມສາ ໒໐໒໕ ຊ້າງກິນຫຍ້າ).

ອີກທັດສະນະໜຶ່ງ ການເອີ້ນວ່າຊ້າງຮຽງເກີຍນັ້ນຍ້ອນວ່າ: ໃນເມື່ອກ່ອນ ປວງຊົນລາວຈະມີເຮືອນສູງ ມີຊານ, ມີເຊຍ, ມີພະນັກ ປ່ອງຢ້ຽມຂຶ້ນເມືອເຮືອນ, ກ່ອນຈະລົງເຮືອນ ກໍ່ຕ້ອງລົງຫາຊານ, ຫາເຊຍ ແລະ ພະນັກ ແລ້ວກໍ່ຂຶ້ນຂີ່ຊ້າງ ເວລາກັບເຮືອນກໍ່ລົງຫາຊານ, ຫາເຊຍ ແລ້ວກໍ່ຂຶ້ນເທິງເຮືອນ.

ແຕ່ຄວາມໝາຍຕົ້ນຕໍຂອງຊ້າງຮຽງເກີຍ ແມ່ນການເຝິກແອບຊ້າງ ກ່ອນເຂົ້າສະໜາມຮົບ ເພາະວ່າໃນເມື່ອກ່ອນເພິ່ນເອົາຊ້າງເປັນພາຫະນະຂີ່ອອກຮົບ ຕໍ່ສູ້ກັບສັດຕູ ສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອົາຊ້າງມາຝຶກແອບໃຫ້ລື້ງເຄີຍສຽງຮ້ອງ, ສຽງໂຫ່ ແລະ ລື້ງເຄີຍກັບຄົນຈໍານວນຫລາຍ ທັງຝຶກແອບຊ້າງໃຫ້ຍ່າງໄປຕາມທາງ. ສມັຍກ່ອນ ໃນປີໜຶ່ງໆຈະມີສອງຄັ້ງ: ຄືເດືອນຫ້າບຸນປີໃໝ່ລາວ ແລະ ເດືອນສິບສອງ.

ກ່ອນຈະຮອດມື້ສັງຂານລ່ວງບຸນປີໃໝ່ລາວຂອງທຸກໆປີ ທີ່ຫຼວງພຣະບາງ ແມ່ນຈະໄດ້ເອົາຊ້າງມາຮຽງເກີຍ; ໃນເມື່ອກ່ອນ ເພິ່ນຈະເອົາຊ້າງມາໂຮມກັນຢູ່ເຂດບ້ານນາຫຼວງ ຫຼັງຈາກນັ້ນກກໍ່ເອົາຊ້າງຍ່າງມາທາງປາກຫ້ວຍມາວ ເຊິ່ງບໍລິເວນດັ່ງກ່າວສະມັຍກ່ອນແມ່ນປະຕູເຂົ້າເມືອງ ໂດຍຜ່ານບ້ານຫົວນາກາງ ມາເກີຍຊ້າງຢູ່ວັດວິຊຸນ ແລ້ວເພິ່ນກໍຈະສັ່ງສອນກວານຊ້າງ ແລ້ວຈຶ່ງໃຫ້ກວານຊ້າງໄດ້ນຳເອົາຊ້າງມາເກີຍຢູ່ວັດໃໝ່ ແລະ ວັດຊຽງທອງ ເຊິ່ງຈະມີພິທີບາສີສູ່ຂວັນຊ້າງຕາມຮີດຄອງປະເພນີ.

ຂອບໃຈຂໍ້ມູນຂ່າວຈາກ : ຫ້ອງການມໍລະດົກໂລກ ຫຼວງພະບາງ / Luang Prabang World Heritage Office

ປະເພນີທີ່ກະທຳໃນເດືອນສາມ (ກຳນົດໃນຮີດ ໑໒)

 

ບຸນເຂົ້າຈີ່

ຄຳວ່າ: “ເຂົ້າຈີ່” ໄດ້ແກ່ເຂົ້າໜຽວເຮັດເປັນກ້ອນ ຈີ່ໃຫ້ສຸກດ້ວຍໄຟ ຮຽກວ່າ ເຂົ້າຈີ່ ກຳນົດການເຮັດໃນເດືອນສາມ ຈະເປັນຂ້າງຂຶ້ນຫລືຂ້າງແຮມກໍໄດ້ ແຕ່ໂດຍລວມແມ່ນເຮັດໃນມື້ເພັງເດືອນສາມ ຈະຮຽກວ່າບຸນເດືອນສາມກໍໄດ້.

 

ພິທີເຮັດ: ສາຣະວັດ ບອກເລົ່າປ່າວເຕືອນຊາວບ້ານໃຫ້ໄປເຕົ້າໄປໂຮມເຮັດບຸນເຂົ້າຈີ່ຢູ່ທີ່ວັດ ຈັດແຈງຫາເຄື່ອງຂອງຕ່າງໆໄປພ້ອມເປັນຕົ້ນ ເຂົ້າທີ່ຈະຈີ່ ເຄື່ອງທາເຂົ້າຈີ່ ໃຫ້ຫອມແຊບ ມັນ, ຈັດຕຽມຫາໄມ້ສຽບເຂົ້າທີ່ຈະຈີ່, ແລະໄມ້ຟືນ ໂຮມກັນຢູ່ວັດ (ບາງທ້ອງຖິ່ນຫາໄວ້ທີ່ເຮືອນໃຜເຮືອນລາວ ເຮັດໃຜເຮັດລາວ ແລ້ວເອົາໄປໂຮມກັນຢູ່ວັດ). ຄັນຕື່ນເຊົ້າຂຶ້ນມາກໍພາກັນມາດັງໄຟ ຢູ່ທີ່ວັດແຕ່ເຊົ້າ ເຮັດເປັນກອງໃຫຍ່ ແລະກະວ່າຈີ່ເຂົ້າສຸກ ໃຫ້ພໍດີກັບພຣະສົງສັນຈັງຫັນ. ເມື່ອດັງໄຟຕິດເປັນຖ່ານແລ້ວ ປັ້ນເຂົ້າໜຽວໂຮຍເກືອກະໃຫ້ຄົບຈຳນວນ ພຣະເນນໃນວັດ ແລ້ວສຽບໃສ່ໄມ້ຂາງໄຟ ໃກ້ຈະສຸກ ເອົາໄຂ່ໄກ່ທາໃຫ້ທົ່ວ ແລ້ວຂາງໄຟອີກ ຈົນໄຂ່ເຫລືອງສຸກດີ ຈຶ່ງເອົາອອກ ແລ້ວຈັດເປັນພາຮ່ວມກັນກັບອາຫານທຸກຢ່າງທີ່ມີ ນິມົນພຣະພິກຂຸສາມະເນນພາຍໃນວັດມາໂຮມທີ່ຫໍແຈກ. ຫົວໜ້າພາໄຫວ້ພຣະຮັບສີລຈົບແລ້ວ ພຣະສົງສູດຖວາຍພອນທາຍົກ ໄຂຝາບາດ ເອົາເຂົ້າຈີ່ໃສ່ບາດ ເມື່ອສຳເຣັດແລ້ວ ຍໍໄປຖວາຍພຣະສົງພ້ອມພາເຂົ້າ ເມື່ອພຣະສັນສຳເຣັດແລ້ວອະນຸໂມທະນາ ຟັງເທດສລອງເຂົ້າຈີ່ ຈົບພິທີຕອນເຊົ້າ, ຕອນບ່າຍ ຟັງເທດໜັງສືລຳຕ່າງໆຈົນເຖິງເວລາຄ່ຳ.

ເຫດແຫ່ງການກະທຳ

ມູນເຫດຂອງບຸນນີ້ ມີໃຈຄວາມວ່າ ພຣະພຸທທະເຈົ້າປະທັບຢູ່ ວັດເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ໃນເມືອງສາວັຕຖີ, ໃນເວລາໃກ້ຈະແຈ້ງ ພຣະອົງໄດ້ເລັງພຣະຍານ ກວດເບິ່ງໃນໝູ່ສັຕໂລກ ກໍປາກົດເຫັນນາງປຸນນະທາສີ ວ່າ ນາງຈະຕ້ອງຕາຍໃນວັນນີ້ແນ່ນອນ ແລະ ຖ້າພຣະອົງບໍ່ໄດ້ໄປອະນຸເຄາະ ນາງກໍຈະຕ້ອງໄປສູ່ທຸຄຄະຕິຢ່າງແນ່ແທ້. ພຣະພຸທທະອົງຊົງມີຄວາມເມຕຕາກະຣຸນາແກ່ສັຕໂລກທຸກໝູ່ເລົ່າ ໃຫ້ພົ້ນຈາກບາບອະກຸສົນ ໃຫ້ໄດ້ບັນລຸເຖິງຄວາມສຸກ ມີມັຄຜົນນິພພານຕາມບາຣະມີຂອງສັຕນັ້ນໆ ວ່າເຄີຍໄດ້ສະສົມບຸນນັ້ນໄວ້ໜ້ອຍຫລາຍປານໃດມາແລ້ວ. ສ່ວນນາງປຸນນະທາສີ ນີ້ກໍເຊັ່ນດຽວກັນວ່າ ຈະຕ້ອງໄປໂຜດນາງກ່ອນທີ່ຈະເສັຽຊີວິດ, ດັ່ງນັ້ນ ພຣະພຸທທະອົງພ້ອມພຣະອານົນທີ່ອຸ້ມບາຕ ຕາມຫລັງ ພຣະອົງ ອອກເດີນທາງມຸ່ງໜ້າໄປທີ່ບ່ອນນາງປຸນນະທາສີ ເຮັດວຽກຢູ່ ເພື່ອໄປບິນທະບາຕ ໂຜດນາງ.   

ເດືອນສາມເປັນເດືອນເກັບກ່ຽວເຂົ້າສຳເລັດ ແລະ ຂົນເຂົ້າຂຶ້ນເລົ້າຂຶ້ນສາງ, ຊາວນາທັງຫລາຍໝົດວຽກງານ ຈຶ່ງມາພາກັນເຮັດບຸນເຂົ້າຈີ່ ຖວາຍແກ່ພຣະສົງ ໂດຍມີເຣື່ອງເລົ່າໄວ້ວ່າ ໃນກາລະປາງກ່ອນ ມີຍິງຄົນນຶ່ງຊື່ ນາງປຸນນະທາສີ ເປັນຍິງທຸກໄຮ້ເຂັນໃຈ ອາໄສຢູ່ ໃນເມືອງຣາຊຄຣຶ  ໃນເມືອງນີ້ມີຍິງຍາກໄຮ້ເຂັນໃຈຢູ່ນາງນຶ່ງ ຊຶ່ງໃນເວລາຕໍ່ມາ ນາງໄດ້ໄປເປັນທາສີຮັບໃຊ້ ເຮືອນເສດຖີຄົນນຶ່ງ ຊື່ວ່າ ນາງ ປຸນນະທາສີ.  ວັນນຶ່ງ ເສດຖີຄົນນັ້ນ ໄດ້ໃຊ້ໃຫ້ນາງໄປຕຳເຂົ້າ ຊຶ່ງນາງກໍຕຳຈົນໝົດມື້ຈົນຮອດຄໍ່າກໍຍັງບໍ່ແລ້ວ. ມື້ຕໍ່ມາ ນາງໄດ້ລຸກແຕ່ເດິກ ໄຕ້ໄຟຕຳເຂົ້າຕໍ່ ຈົນຟ້າແຈ້ງ ວຽກຈຶ່ງແລ້ວ, ນາງໄດ້ເອົາຮຳເຂົ້າໂດຍເຮັດເປັນແປ້ງ ປັ້ນແລ້ວ ໄດ້ນຳແປ້ງເຂົ້າ ນັ້ນໄປຈີ່ໃຫ້ສຸກ ແລ້ວເອົາໃສ່ໃນພົກຜ້າໄວ້ກິນເອງ ແລ້ວກໍຍ່າງໄປຕັກນໍ້າ. ພໍຍ່າງໄປຫາທ່ານໍ້າ ນາງໄດ້ເຫັນພຣະພຸທທະເຈົ້າ ແລະ ພຣະອານົນ ກໍເລີຍເກີດຄວາມສັທທາ ເຫລື້ອມໃສ ໂດຍມາຄຶດວ່າ ຕົວເຮົານີ້ຕົກທຸກໄດ້ຍາກລຳບາກແສນເຂັນ ທັງກາຍ ແລະ ໃຈ ເປັນທາສີ ອາສັຍເສດຖີລ້ຽງຊີວິດຢູ່ເປັນມື້ເປັນວັນໄປເທົ່ານັ້ນ ກໍຄົງເພາະວ່າເຮົາບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນໃຫ້ທານ ຮັກສາສີລໄວ້ໃນຊາດ ປາງກ່ອນ ມາເຖິງຊາດນີ້ ເຮົາຈຶ່ງໄດ້ເດືອດຮ້ອນລຳບາກເຫລືອຫລາຍ ແຕ່ວ່າເຮົາໄດ້ພົບພຣະພຸທທະເຈົ້າແລ້ວ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ມີຫຍັງ ມາຖວາຍ ນອກຈາກແປ້ງເຂົ້າຈີ່ນີ້ທີ່ເປັນຂອງຕ້ອຍຕໍ່າ ແລະ ບໍ່ຄຶດວ່າພຣະພຸທທະອົງຈະຮັບສັນໄດ້  ອີກໃຈນຶ່ງກໍຄຶດວ່າ ພຣະພຸທທະອົງຍ່ອມມີຄວາມເມຕຕາກະຣຸນາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ອາດຈະບໍ່ຖືວ່າເປັນຂອງສົກກະປົກ ຫລື ຕໍ່າ . ເມື່ອນາງຄຶດໄດ້ດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຍ່າງ ເຂົ້າໄປຫາພຣະບໍຣົມມະສາສດາວ່າ: ພັນເຕ ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເຣີນ ຂໍພຣະອົງຊົງຮັບເຂົ້າຈີ່ປັ້ນນີ້ ຂອງຜູ້ຂ້າຜູ້ເປັນ ຄົນຍາກຈົນເຂັນໃຈນີ້ດ້ວຍເທີ້ນ. ພຣະພຸທທະອົງໄດ້ເປີດບາຕ ຮັບເອົາເຂົ້າຈີ່ຈາກນາງປຸນນະທາສີ, ນາງກໍຄຶດໃນໃຈວ່າ ພຣະພຸທ ທະອົງຈະເດີນທາງໄປບ້ານເສດຖີ ຍ່ອມຈະມີອາຫານອັນປານີດ ມີກິ່ນຫອມ ແລະ ໜ້າສັນທັ້ງນັ້ນ ແລະເຂົ້າຈີ່ທີ່ນາງຖວາຍ ໄປນີ້ ກໍຄົງຈະເອົາໄປຖິ້ມເປັນອາຫານຂອງນົກຂອງກາເປັນແນ່ແທ້. 

    ພຣະພຸທທະອົງໄດ້ຊາບເຖິງວາຣະຈິດຂອງນາງ ຈຶ່ງໄດ້ບອກໃຫ້ພຣະອານົນປູອາສະນະໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ແຄມທາງນັ້ນ ແລ້ວນັ່ງສັນ ເຂົ້າຈີ່ກ້ອນນັ້ນໃຫ້ນາງປຸນນະທາສີເຫັນ. ຫລັງຈາກສັນເຂົ້າຈີ່ນັ້ນແລ້ວ ພຣະອົງຊົງໂຜດນາງປຸນນະທາສີໂດຍ ສະແດງພຣະທັມມະ ເທສນາ ອະນຸໂມທະນາວ່າ: ຂຶ້ນຊື່ວ່າໂພຄະສົມບັດຂອງບຸກຄົນຕະນີ່ ອັນມີຢູ່ໃນມະນຸສໂລກນີ້ ຈະມາກມາຍເປັນໝື່ນເປັນແສນ ຫລື ຫລາຍກວ່ານັ້ນກໍຕາມ ຫາປະເສີດເທົ່າກັບເຂົ້າປັ້ນນຶ່ງອັນບຸກຄົນໃຫ້ທານດ້ວຍຄວາມສັທທາບໍ່ໄດ້ ເພາະວ່າໂພຄະຊັບທີ່ມີຢູ່ກັບຄົນຕະນີ່ນັ້ນ ບໍ່ເປັນປໂຍດອັນໃດເລີຍ ແມ່ນແຕ່ຕົນເອງຈະກິນກໍຍັງທັງຍາກ ແຖມຍັງຈະໝົດເປືອງໄປລ້າໆ ຄັນຜູ້ຕະນີ່ຄົນນັ້ນ ຕາຍໄປ ສົມບັດເຫລົ່ານັ້ນກໍເປັນຂອງຄົນອື່ນ ແລະ ກໍບໍ່ໄດ້ຕິດຕາມຕົນໄປສູ່ປໍຣະພົບຂ້າງໜ້າ ປຽບທຽບ ກັບທານອັນມີປະມານນ້ອຍ ທີ່ບຸກຄົນໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະອະຣິຍະເຈົ້ານັ້ນເປັນບັນໄດສູ່ສວັນ ສູ່ສຸຄຕິ ແລະ ເປັນສະບຽງ ລ້ຽງຕົນໄປໃນຫົນທາງທຸລະ ກັນດານໃນຄາວທີ່ຕົນໄດ້ຕາຍໄປແລ້ວ. ເມື່ອພຣະພຸທທະເຈົ້າເທສນາຈົບລົງແລ້ວ ນາງປຸນນະທາສີ ໄດ້ສາທຸການໃນ ທານສົມບັດ ທີ່ຕົນໄດ້ກະທຳນັ້ນ ແລະ ຂາບລາເພື່ອໄປຕັກນໍ້າຕໍ່.
               ດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ອີ່ມເອີບໃນບຸນທີ່ຕົນໄດ້ທຳນັ້ນ ເລີຍບໍ່ທັນໄດ້ ເບິ່ງທາງຍ່າງວ່າມີງູເຫົ່າຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເລີຍຖືກງູເຫົ່າຕອດທີ່ຕີນ ພິດຮ້າຍໄດ້ແລ່ນໄປທີ່ຫົວໃຈ ເຮັດໃຫ້ນາງປຸນນະທາສີ ເສັຽຊີວິດໃນທີ່ນັ້ນ ຈາກນັ້ນນາງກໍໄດ້ໄປເກີດຢູ່ເມືອງສວັນສເວີຍທິພສົມບັດ ມີນາງຟ້າພັນນຶ່ງເປັນບໍລິວານ ກໍເພາະອະນິສົງທີ່ນາງໄດ້ ຖວາຍເຂົ້າຈີ່ ປັ້ນນັ້ນແກ່ພຣະພຸທທະເຈົ້ານັ້ນແລ.

​ບຸນມາຄະບູຊາ

ນອກຈາກເຮັດບຸນເຂົ້າຈີ່ແລ້ວ ຍັງມີບຸນ “ມາຄະບູຊາ” ອີກບຸນນຶ່ງ ບຸນມາຄະບູຊານີ້ ເປັນບຸນສຳຄັນ ກ່ຽວກັບພຣະພຸທສາສນາ ໂດຍສະເພາະບຸນນີ້ໝາຍເຖິງວັນພຣະພຸທເຈົ້າຊົງປະກາດຕັ້ງຫລັກພຣະທັມວິນັຍ ແລະ ຊົງປະກາດກຳນົດ “ວັນຈະປະຣິນິບພານ” ຄືວັນ ຈະຕຸຣົງຄະສັນນິບາດ ແລະ ວັນປົງພຣະຊົນມາຍຸສັງຂານ.

ວັນຈະຕຸຣົງຄະສັນນິບາດ ໝາຍເຖິງວັນພຣະພຸທເຈົ້າຊົງປະກາດຕັ້ງຫລັກພຣະທັມວິນັຍ ຂອງພຣະພຸທສາສນາຂຶ້ນ ແລະ ວັນນັ້ນ ໄດ້ມີເຫດການອັນເປັນອັສຈັນງຶດງໍ້ ກໍມາຄົບປະສົບກັນເຖິງ 4 ປະການ ຄື:

໑.  ພຣະອະຣະຫັນສາວົກຂອງພຣະສັມມາສັມພຸທເຈົ້າ ໑.໒໕໐ ຕົນ ມາປະຊຸມພ້ອມກັນທີ່ວັດ ເວລຸວັນມະຫາວິຫານ ໃກ້ເມືອງຣາຊຄຣຶ.

໒.  ທ່ານເຫລົ່ານັ້ນ ເປັນເອຫິພິກຂຸ ອຸປະສົມບົດຈາກສໍານັກ ພຣະສັມມາສັມພຸທເຈົ້າທັງນັ້ນ.

໓.  ທ່ານເຫລົ່ານັ້ນ ບໍ່ໄດ້ນັດໝາຍກັນ ແລະ ກັນ ບໍ່ມີໃຜເຊື້ອເຊີນກໍມາເອງ.

໔.  ວັນນັ້ນ ເປັນວັນປຸນນະມີດິຖີ ພຣະຈັນສເວີຍມາຄະຣຶກເຕັມດວງ ພຣະອົງສະແດງ ໂອວາທປະຕິໂມກ ໃນທີ່ປະຊຸມສົງ ຄືຊົງສະແດງຫົວຂໍ້ທັມຄຳສອນຂອງພຣະສາສນາໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ ສາມປະການຄື:

໑ - ສັບພະປາປັດສະ ອະກະຣະນັງ :           ການບໍ່ເຮັດຄວາມຊົ່ວທັງປວງ

໒ - ກຸສະລັດສູປະສັມປະທາ :                     ໃຫ້ເຮັດແຕ່ຄວາມດີ 

໓ - ສະຈິດຕະປະຣິໂຍທະປະນັງ :               ໃຫ້ເຮັດໃຈຜ່ອງໃສ 

ເອຕັງ ພຸດທານະສາສະນັງ :      ທັມມະສາມຂໍ້ນີ້ ແມ່ນຄຳສອນຂອງພຣະພຸທເຈົ້າແລະ ທັມມະ ສາມ ປະການນີ້ ເອີ້ນວ່າ ໂອວາທປະຕິໂມກ ຊຶ່ງພຣະພຸທເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງໂດຍຫຍໍ້ ເປັນຫົວຂໍ້ຄຳສອນຂອງພຣະພຸທສາສນາໃນທີ່ປະຊຸມສົງ ໑.໒໕໐ ຕົນ.

(ວັນ ປົງພຣະຊົນມາຍຸສັງຂານ ໝາຍເຖິງວັນພຣະພຸທເຈົ້າຊົງປະກາດກໍານົດວັນຈະປະຣິນິບພານ ໃນເດືອນສາມເພັງ ປີມະເສັງ, ນັບແຕ່ພຣະອົງຊົງປະຊວນມາໄດ້ ສາມເດືອນຈຶ່ງສະເດັດດັບຂັນປະຣິນິບພານໃນມື້ເດືອນຫົກເພັງ).

 

ພິທີເຮັດບຸນ:

ໜ້າທີ່ຂອງ ພິກຂຸສົງ ທຸກວັດ ທຳຄວາມສະອາດສະມະນະບໍຣິຂານ ກຸດວິຫານ ເດີ່ນວັດ ຕລອດທັງພຣະພຸທຮູບ ພຣະສະຖູບເຈດີ ໄມ້ສີມະຫາໂພດ, ປູອາສະນະ, ນ້ຳໃຊ້ແລະນ້ຳສັນ ຕົກແຕ່ງເຄື່ອງສັກກາຣະບູຊາ ພຣະຣັຕນະໄຕຣ ດອກໄມ້ທູບທຽນ ໃຫ້ຫາໄວ້ກ່ອນເວລາ, ສ່ວນທາຍົກ ທາຍິກາ ທຸກບ້ານ, ທຸກເຮືອນ ຕອນເຊົ້າທຳບຸນຕັກບາດ ຖວາຍສັງຄະທານ ແລະສະມາທານສີລ; ຕອນກາງຄືນ ຫາດອກໄມ້ທູບທຽນມາໂຮມກັນຢູ່ທີ່ວັດ, ເມື່ອພຣະສົງປະຊຸມກັນຢືນປະນົມມື ປິ່ນໜ້າຕໍ່ພຣະພຸທຮູບໃນສີມາ ພໍ່ອອກແມ່ອອກຢືນເປັນແຖວ ຢູ່ຂ້າງຫລັງຂອງພຣະສົງ ໄຕ້ທູບທຽນຢືນປະນົມມືຖືເຄື່ອງສັກກາຣະບູຊາ ພຣະສົງຫົວໜ້າກ່າວຄຳບູຊາ ທັງໝົດຕາມຫລັງ ວ່າຄຳບູຊາສຳເຣັດແລ້ວຈັດແຖວແຫ່ທຽນວຽນປະທັກຂິນເບື້ອງຂວາຮອບພຣະສະຖູບເຈດີ ຫລື ສີມາ ສາມຮອບ, ຮອບທີ່ນຶ່ງລະນຶກເຖິງພຸທຄຸນ, ຮອບທີ່ສອງລະນຶກເຖິງທັມມະຄຸນ, ຮອບທີ່ສາມລະນຶກເຖິງສັງຄະຄຸນ. ເມື່ອສຳເຣັດແລ້ວ ເອົາເຄື່ອງສັກກາຣະບູຊາ ໄວ້ໃນສີມຫລືໂຮງທັມ, ຕໍ່ນັ້ນກໍພາກັນໄຫວ້ພຣະສູດມົນ ເມື່ອພຣະສົງສູດສຳເຣັດແລ້ວ ທາຍົກທາຍິກາສູດຕໍ່ໄປ ເມື່ອສູດຈົບແລ້ວ ພຣະສົງເທສນາໂອວາທະປະຕິໂມກ ເມື່ອຈົບແລ້ວ ບາງຄົນກໍກັບບ້ານ ຜູ້ມີສັດທາແກ່ກ້າ ຟັງເຣື່ອງອື່ນຕໍ່ອີກ ຕລອດແຈ້ງກໍມີ.

 

Wave, CDA, MP3, WMA, RA ຄືຫຍັງ ?

ຮູບ​ແບບ​ຂອງ​ໄຟ​ລ໌​ສຽງ waveform

ໄຟ​ລ໌​ສຽງ​ທີ່​ໃຊ້ຢູ່ປັດຈຸບັນມີ​ຫຼາຍ​ປະ​ເພດ ຊຶ່ງ​ແຕ່​ລະ​ປະ​ເພດ​ເໝາະ​ກັບ​ງານ​ທີ່​ຕ່າງ​ກັນ. ໄຟ​ລ໌ສຽງຮູບ​ແບບ​ຫຼັກ​ໆ​ທີ່​ໃຊ້​ ໄດ້ແກ່ Wave, CDA, MP3, WMA, RA ແລະ ອື່ນໆ ຊຶ່ງ​ທັງ​ໝົດ​ນີ້ເອີ້ນວ່າ “​ໄຟ​ລ໌ຮູບ​ແບບ​ຄື້ນ​ສຽງ waveform” ສ່ວນ​ລາຍລະອຽດ ສາມາດກົດອ່ານຕາມລິ້ງລຸ່ມນີ້ໄດ້

ກົດບ່ອນນີ້ລະ ໄວໆ
(ຂອບໃຈທີ່ຕິດຕາມ)

ໄມຄ໌ Condenser ແລະ ໄມຄ໌ Dynamic ເຮົາຈະຊື້ໄມຄ໌ແບບໃດມາໃຊ້ຈຶ່ງຄັກ ?

ໄມໂຄຣໂຟນຄອນເດນເຊີ Condenser ແລະ ໄມໂຄຣໂຟນໄດນາມິກ Dynamic ຕ່າງກັນບໍ່ ?

ເຮົາຈະຊື້ໄມແບບໃດມາໃຊ້ຈຶ່ງຄັກ ?

(ສັງລວມຈາກປະສົບການ ຢູ່ກັບໄມຄ໌ມາ 36 ປີ)

----------------------------------------------------------

ໄມ​ໂຄຣ​ໂຟນ​ເປັນ​ສື່​ນຳ​ສຽງ ​ດັ່ງ​ນັ້ນ ​ການ​ເລືອກ​ໃຊ້​ໄມ​ໂຄຣ​ໂຟນ​ຈຶ່ງ​ຈຳ​ເປັນ​ຕ້ອງ​ຮູ້​ວ່າ​ໄມ​ໂຄຣ​ໂຟນ​ປະ​ເພດ​ໃດ​ເໝາະ​ກັບ​ການ​ໃຊ້​ງານ​ແບບ​ໃດ? ມື້ນີ້ຈະ​ແນະນຳ​ຮູ້​ຈັກ​ກັບ​ໄມ​ໂຄຣ​ໂຟນ​ 2 ​ປະ​ເພດ​ ຄື​: ໄມ​ຄ໌​ຄອນ​ເດນ​ເຊີ Condenser ​ແລະ ​ໄມ​ຄ໌ໄດ​ນາ​ມິກ Dynamic ​ທີ່​ພົບເຫັນການໃຊ້​ງານ​ໃນສະຖານີວິທະຍຸກະຈາຍສຽງ, ໂທລະພາບ, ແວດ​ວົງ​ດົນຕີ​ ແລະ ​ການໃຊ້ຜະລິດສື່ອອນໄລນ໌ຢ່າງ​ຫຼວງ ຫຼາຍ ແຕ່ພວກມັນມີຈຸດພິເສດຕ່າງກັນ ແລະ ຄືກັນ; ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ ເຮົາຄວນຮູ້ຈັກໄວ້ ເພື່ອຈະໄດ້ມີສະຕິລະວັງໃນເວລາໃຊ້ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຄຸນນະພາບສຽງທີ່ດີ...

ກົດອ່ານລາຍລະອຽດໄດ້ຕາມລິ້ງລຸ່ມນີ້

ກົດເລີຍ ໄວໆ

ເກັບໄວ້ເບິ່ງ... ການປ່ຽນຕົວອັກສອນໃນໄຟລ໌ຮູບພາບ​ເປັນ​ຕົວ​ອັກສອນໃນ Word ​ດ້ວຍ Google Docs

ປ່ຽນຕົວອັກສອນໃນໄຟລ໌ຮູບພາບ​ເປັນ​ຕົວ​ອັກສອນໃນ Word ​ດ້ວຍ Google Docs

ຫຼາຍຄົນມີບັນຫາເລື່ອງ "ຂີ້ຄ້ານພິມຄືນ" ເອກະສານທີ່ມີໃນແຜ່ນເຈ້ຍ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຂໍແນະນຳ ສໍ່າທີ່ເຮັດໄດ້ ດ້ວຍການໃຊ້ Google Docs

ລາຍລະອຽດ ກົດອ່ານໄດ້

ກົດໄວໆ

ຫວ້ານຈັກຈັ່ນ ສິ່ງນຳໂຊກ ຫຼື ນຳໄພມາໃຫ້ເຮົາ

ຫວ້ານຈັກຈັ່ນ ສິ່ງນຳໂຊກ ຫຼື ນຳໄພມາໃຫ້ເຮົາ

ໄລຍະລະດູຝົນ ຫຼາຍປີຜ່ານມາແລ້ວ ​ຢູ່ໃນ​ໂລກ​ອອນ​ໄລ​ນ໌ ຈະພົບເຫັນ​ຢ່າງ​ຫລາຍ ສຳລັບເລື່ອງລາວທີ່ກ່ຽວພັນກັບຄຳວ່າ: “ຫວ້ານ​ຈັກ​ຈັ່ນ” ທີ່​ມີ​ລັກສະນະ​ເໝືອນ​ຊາກ​ຈັກ​ຈັ່ນ​ທີ່​ຕາຍ​ແລ້ວ ແລະ ​ມີ​ເໝືອນ​ຕົ້ນ​ໄມ້​ຕົ້ນ​ນ້ອຍ​ໆ ໂພ່​ອອກ​ມາ​ຈາກ​ຫົວ​ຂອງ​ຈັກ​ຈັ່ນ ພົ້ນພື້ນດິນຂຶ້ນມາ ເຊິ່ງຫຼາຍຄົນເຊື່ອ​ວ່າ “​ຫວ້ານ​ຈັກ​ຈັ່ນ” ​ເປັນ “ພືດ​ມຸງ​ຄຸນ” ທີ່ຊາວ​ບ້ານບາງຄົນ​ມັກ​ເກັບ​ໄວ້​ບູຊາ​ເພື່ອ​ຄວາມ​ຈະເລີນ​ກ້າວ​ໜ້າ​ທາງ​ຫນ້າທີ່​ການ​ງານ ແລະ​ ລ້ຳລວຍ​ມີ​ເງີນ​ ມີ​ຄຳໃຊ້ ບໍ່ຂາດແຄນ ນອກນີ້ແລ້ວ ບາງຄົນກໍແນະນຳກັນວ່າ: ຫວ້ານ​ຈັກ​ຈັ່ນ​ ເມື່ອເອົາໄປ​ຕົ້ມ​ນ້ຳ​ດື່ມ​ ຫຼື ນຳມາຂົ້ວກິນ ເປັນປະຈຳ​ຈະ​ຊ່ວຍ​ບັນ​ເທົາ​ໂລກ​ໄພ​ໄຂ້​ເຈັບ​ໄດ້​ສາລະພັດ...

..... ແມ່ນແທ້ບໍ່ ?.....

ລາຍລະອຽດກົດອ່ານລຸ່ມນີ້

ກົດອ່ານຕໍ່ເລີຍ ໄວໆ

ທຳຄວາມເຂົ້າໃຈກັບຄຳວ່າ:“ສັງກາດ ຫຼື ສັກຣາຊ”

“ສັກ​ຣາຊ” (ສັກກະລາດ ເປັນຄໍານາມ-ພາສາ ປາລີ)ໝາຍເຖິງ: ປີ ຫຼື ວິທີນັບປີ, ໝວດປີທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນ ຫຼື ເປັນເຄື່ອງໝາຍຈາລຶກເຫດການສຳຄັນ;

ກົດອ່ານລາຍລະອຽດໄດ້

ກົດເລີຍ

ບຸນປີໃໝ່ລາວຄືບໍ່ຈັດໃນເດືອນຈຽງ ?

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ຈັດງານບຸນປີໃໝ່ລາວໃສ່ເດືອນຈຽງ ?

ມີຫຼາຍຄົນສົງໄສເລື່ອງຂອງການປະເພນີ້ບຸນປີໃໝ່ລາວ(ສົງການຕ໌)ວ່າ ເມື່ອລາວເຮົາກໍມີເດືອນເປັນຂອງຕົນເອງ(ຈຽງ, ຍີ່, ສາມ, ສີ່, ຫ້າ,ຫົກ ຮອດ ເດືອນ ສິບສອງ) ຄືບໍ່ເອົາເດືອນເລີ່ມຕົ້ນເປັນການຈັດສະຫຼອງປີໃໝ່ລາວ ຄືກັນກັບບຸນປີໃໝ່ຂອງຊາວເຜົ່າມົ້ງ ທີ່ເອີ້ນວ່າ "ບຸນກິນຈຽງ"... ເຊິ່ງເປັນບຸນທີ່ຈັດສະຫຼອງໃນເດືອນຈຽງ ຫຼື ເດືອນທຳອິດຂອງປີ.... ຄຳຖາມນີ້....ມີຫຼາຍຄົນກໍຖາມຂ້າພະເຈົ້າຄືກັນ ວ່າ ບຸນປີໃໝ່ລາວ ຫຼື ບຸນເດືອນຫ້າ ຫຼື ບຸນສົງການ ຫຼື ບຸນຫົດນ້ຳ....(ຫຼາຍຊື່ເອີ້ນ)... ເປັນຫຍັງຈຶ່ງມາຈັດຢູ່ລະວ່າງກາງເດືອນ ເມສາ(ລະວ່າງວັນທີ ໑໓-໑໖) ຂອງທຸກໆປີ....

ກົດ ກົດ ກົດອ່ານໄດ້ເລີຍ

ກົດບ່ອນນີ້ລະ

ເຂົ້າຜັດ, ເຂົ້າຂົ້ວ, ຂົ້ວເຂົ້າ .... ໂອ້ຍເວນ....

.. ເຂົ້າຜັດ, ເຂົ້າຂົ້ວ, ຂົ້ວເຂົ້າ....

ກຳລັງນັ່ງກິນອາຫານໃຫ້ອຸ່ນທ້ອງ....ວ່າຈະມ່າມແຊບໆຊັ້ນດອກ.... ຊຸມອ້າຍບ່າວ ນາງສາວ ທີ່ກິນເຂົ້າຢູ່ໂຕະຂ້າງໆພັດສົນລະວົນກັບກັບຊື່ຂອງອາຫານ... ເຂົ້າຜັດ, ເຂົ້າຂົ້ວ, ຂົ້ວເຂົ້າ.... ສຽງສົນລະວົນ ບໍ່ມີໃຜຍອມກັນ ເວົ້າຈົນເຈົ້າຂອງຮ້ານສັບສົນ....ຄົນທີ່ສັ່ງເຂົ້າຜັດໄປແລ້ວ ກໍລໍຖ້າ ພັດຍັງມີຄົນມາຕໍ່ແຍວ່າ ໂຕສັ່ງ "ເຂົ້າຂົ້ວ" ຫັ້ນເບາະ...ເທົ່ານີ້ຍັງບໍ່ພໍ ໝໍໜຶ່ງພັດຕໍ່ແຍຕື່ມອີກ "ຂົ້ວເຂົ້າ" ຕີ້ ເຫັນເພິ່ນແຊຣ໌ກັນໃນເຟຊບຸກບັກຫຼາຍໆ...

ອາການຂອງຄົນກຳລັງກິນ ທີ່ບໍ່ແມ່ນເຂົ້າຜັດ

ຄວາມຈິງແລ້ວ ສິ່ງທີ່ເຂົາເຈົ້າກຳລັງສົນລະວົນນຳກັນຄົງເປັນ “ເຂົ້າ​ຜັດ- 炒饭-Fried rice” ເຊິ່ງແມ່ນຊື່ຂອງອາຫານຊະນິດໜຶ່ງ ທີ່ມີແພ່ຫລາຍໃນທຸກຂົງເຂດ ໃນໂລກເຮົານີ້; ມີການເຊື່ອກັນມາວ່າ “ເຂົ້າ​ຜັດ- 炒饭-Fried rice” ເກີດ​ຂຶ້ນ​ທຳອິດໃນ​ປະເທດ​ຈີນ ຊຶ່ງ​ເກີດ​ຈາກ​ການ​ນຳ​ເອົາ​ເຂົ້າ​ເຢັນ​ທີ່ເຫຼືອ​ຂ້າມ​ຄືນ ມາຂົ້ວ​ປະສົມ​ກັບ​ອາຫານອື່ນ​ໆ ຈົນ​ເຮັດໃຫ້​ເກີດ​ເປັນ​ອາຫານ​ເມ​ນູ​ໃໝ່​ຂຶ້ນ​ມາ ຈາກ​ນັ້ນ​ ​ກໍ​ແພ່ຫຼາຍ​ໄປ​ພ້ອມ​ໆ​ກັບ​ຊາວ​ຈີນ ທີ່​ອົບ​ຍົບ​ຍ້າຍ​ຖິ່ນ​​ໄປ​ທົ່ວ​ໂລກ ເຊິ່ງແຕ່​ລະ​ປະເທດ​ຕ່າງ​ກໍ​ໄດ້ປັບປຸງ​ເມ​ນູນີ້ ​ ໃຫ້​ເຂົ້າ​ກັບ​ລີ້ນ​ຂອງ​ຄົນ​ໃນທ້ອງ​ຖິ່ນ ແລະ ​ວັດ​ຖຸ​ດິບ​ທີ່​ມີ​ຢູ່​ແຕ່​ລະ​ຂົງເຂດນັ້ນໆ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ສ່ວນ​ປະກອບ​ຫຼັກ​ໆ​ຂອງ “ເຂົ້າ​ຜັດ- 炒饭-Fried rice” ນອກ​ຈາກ​ເຂົ້າຈ້າວ​ແລ້ວ​ ຍັງ​ປະກອບ​ມີ ຊີ້ນ​ສັດ(ໝູ,ໄກ່,) ກຸ້ງ, ​ປູ ຫລື ​ເຕົ້າ​ຫູ້ ແລະ ໄຂ່ ເປັນຕົ້ນ. ນອກນັ້ນຍັງມີເຄື່ອງປຸງລົດຊາດເຊັ່ນ: ຊີ​ອິ້ວ​ຂາວ ຫລື​ ຊອດ​ປຸງ​ລົດຫຼາຍຢ່າງ ເພື່ອຊ່ວຍ​ໃຫ້​ເຂົ້າ​ຜັດ​ມີ​ສີ​ສັນທີ່ງົດງາມ​ໜ້າ​ຮັບປະທານ; ສ່ວນຜັກທີ່ນິຍົມໃສ່ກໍປະກອບດ້ວຍ: ຜັກກາດ​ນາ, ແຄ​ຣ໊ອດ, ຖົ່ວ​, ​ຜັກບົ່ວ ເປັນຕົ້ນ.

(ຮູບຈາກ ອິນເຕີເນັທ)

ລາຍລະອຽດກົດອ່ານລຸ່ມນີ້
ກົດເລີຍ ກົດເລີຍ

ທ່ານ ບົວທອງ ພູນສະລິດ ສິລະປິນແຫ່ງຊາດ ສາຂາສີລະປະການສະແດງ... ເສຍຊີວິດແລ້ວ...

ທ່ານ ບົວທອງ ພູນສະລິດ ສິລະປິນແຫ່ງຊາດ ສາຂາສີລະປະການສະແດງ....ເຈົ້າຂອງບົດເພງ: ສຽງເພງຢູ່ບົນທົ່ງຫຍ້າ, ສົ່ງພອນປີໃໝ່ (ເດືອນສາມຄ້ອຍ), ຄິດຮອດເດ່ຊຳເໜືອ ແລະ ໂຕຄວາຍເຫຼັກ....ເສຍຊີວິດແລ້ວ....ລວມອາຍຸໄດ້ 81 ປີ.

ພາຍຫຼັງ ທີ່ທ່ານ ໄດ້ຮັບນາມມະຍົດ ເປັນສິລປິນແຫ່ງຊາດ ໄດ້ບໍ່ດົນ ພວກເຮົາ ຜູ້ທີ່ເຮັດວຽກກັບເດັກໆ ໄດ້ມີໂອກາດໄປຢ້ຽມຢາມ ແລະ ເຮັດກິດຈະກຳມ່ວນຊື່ນ ຢູ່ໂຮງຮຽນອະນຸບານ "ແຕ່ງທອງ" ເມືອງປາກຊັນ ແຂວງ ບໍລິຄຳໄຊ ເຊິ່ງເປັນໂຮງຮຽນຂອງລູກຫຼານເພິ່ນນັ້ນລະ ໄປເຖິງ 2-3 ຄັ້ງ ໂດຍໄດ້ພາກັນເຮັດກິດຈະກຳມ່ວນຊື່ນກັບເດັກໆ ແລະ ສາຍຮູບເງົາ "ກາຕູນບ້ານຂອງຂ້ອຍ" ໃຫ້ເດັກໆເບິ່ງ ເຊິ່ງແຕ່ລະຄັ້ງ ເພິ່ນມັກມານັ່ງເບິ່ງລູກຫຼານ ດ້ວຍຄວາມພູມໃຈ.....



ໃນເວລານັ້ນ ເພິ່ນວ່າ ກຳລັງຂຽນເພງ ເພື່ອຮັບໃຊ້ສັງຄົມ ແຕ່ບໍ່ຮູ້ວ່າເພງຊຸດນັ້ນ ໄດ້ດຳເນີນການຜະລິດຫຼືບໍ່ ເພາະຫຼັງຈາກນັ້ນມາ ກໍບໍ່ມີເວລາໄປຢາມທ່ານອີກເລີຍ....ຜ່ານມາ ຫຼາຍຄົນຄົງຈົດຈຳເພງ ອວຍພອນປີໃໝ່ ຫຼື ທີ່ຫຼາຍຄົນມັກມັກເອີ້ນວ່າ: ເດືອນສາມຄ້ອຍ ລົມວອຍໆພັດໃບໄມ້ອ່ອນ...., ສຽງເພງບົນທົ່ງຫຍ້າ, ຄິດຮອດເດຊຳເໜືອ...... ແຕ່ຫຼາຍຄົນຄົງບໍ່ຮູ້ວ່າ ເພງທີ່ກ່າວມານີ້ ແມ່ນຜົນງານການປະພັນຂອງ " ທ່ານ ບົວທອງ ພູນສະລິດ"....

ຄວາມຈິງແລ້ວ ຜ່ານມານັ້ນ ທ່ານ​ເຄີຍ​ເປັນ​ນັກ​ສຶກ​ສາ​ໃນ​ຫຼາຍ​ວິຊາ​ຊີບ ເຊັ່ນ: ການ​ບັນຊີ​ການ​ເງິນ, ຮຽນ​ລ້ຽງສັດ-ສັດຕະວະແພດ​ຊັ້ນ​ກາງ ແລະ ລະດັບ​ມະຫາວິທະຍາໄລ ທັງ​ພາຍ​ໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ. ທ່ານ ບົວທອງ ພູນ​ສະ​ລິດ ເຄີຍ​ເປັນ​ທະຫານ ພະນັກງານ​ວິຊາ​ການ, ເປັນ​ພະນັກງານ​ການ​ນຳ​ຄື: ເປັນ​ຫົວໜ້າ​ນິຄົມ​ລ້ຽງ​ງົວ​ພັນ​ນົມ​ນາ​ບົງ(ກະເສດນາບົງ), ເປັນ​ຫົວໜ້າ​ພະ​ແນກ​ກະສິກຳ-ປ່າໄມ້, ພະ​ແນກ​ແຮງ​ງານ​ສະຫວັດດີ​ການ-ສັງຄົມ, ເປັນ​ຮອງ​ເຈົ້າແຂວງ​ບໍ​ລິ​ຄຳ​ໄຊ, ລັດຖະມົນຕີ​ຊ່ວຍ​ວ່າການ ກະຊວງ​ກະສິກຳ-ປ່າໄມ້ ແລະ ເປັນ​ຜູ້​ຊີ້​ນຳ​ວຽກ​ງານ​ພັດທະນາ​ຊົນນະບົດ​ຂັ້ນ​ສູນ​ກາງ.

ສຳລັບ​ຜົນງານ​ດ້ານ​ການ​ແຕ່ງເພງ​ຮ້ອງ ທ່ານ ບົວທອງ ພູນ​ສະ​ລີດ ໄດ້​ເລີ່ມ​ຕົ້ນ​ມາແຕ່​ປີ 1961 ໂດຍ​ທ່ານ​ໄດ້​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ການ​ປະຕິວັດ​ຢູ່​ທົ່ງ​ໄຫ​ຫີນ ແຂວງ​ຊຽງ​ຂວາງ ເຊິ່ງທ່ານ​ໄດ້​ເຫັນ​ກັບ​ຕາ ທີ່​ພວກ​ສັດຕູ​ໄດ້​ບຸກ​ບຽດ​ຢຶດ​ເອົາ​ເຂດ​ປົດ​ປ່ອຍ ກໍ​ຄື​ບຸກ​ບຽດ​ຢຶດ​ເອົາ​ບ້ານ​ເຮືອນ​ຂອງ​ປະ­ຊາຊົນ ແລ້ວ​ທຳ​ການ​ຈູດ​ເຜົາ​ເຮືອນ, ຂ້າ​ເຈົ້າ​-ເອົາ​ຂອງ ແລະ ຈັບ​ປະຊາຊົນ​ໄປ​ທາລຸນ​ດ້ວຍ​ຫຼາຍ​ຮູບ​ແບບ ເຊິ່ງ​ເຮັດ​ໃຫ້​ທ່ານ​ຮູ້ສຶກ​ຄຽດ​ແຄ້ນ ແລະ ຄຽດ​ຊັງ​ພວກ​ສັດຕູ​ຫຼາຍ​ທີ່​ສຸດ ຈາກ​ນັ້ນ ທ່ານ​ກໍ​ຄິດ​ແຕ່ງ​ເພງ​ທີ່​ມີ​ເນື້ອ​ໃນ​ວິຈານ ຄວາມ​ຊົ່ວ​ຮ້າຍ​ປ່າ​ເຖື່ອນ​ຂອງ​ພວກ​ສັດຕູ​ຜູ້​ມາ​ຮຸກ​ຮານ ແຕ່​ໄລຍະ​ເບື້ອງ​ຕົ້ນ ການ​ແຕ່ງ​ເພງ​ຮ້ອງ ກໍ​ບໍ່​ສາມາດ​ປະຕິບັດ​ໄດ້​ຍ້ອນ​ຂາດ​ຫຼັກການ ແລະ ວິທີ​ການ​ແຕ່ງ​ເພງ​ທີ່​ຖືກຕ້ອງ ມາ​ຮອດ​ໄລຍະ​ເດືອນ ກັນຍາ(9)1962-ກັນຍາ(9) 1966 ສູນ​ກາງ​ແນວ​ລາວ​ສ້າງ​ຊາດ ໄດ້​ໃຫ້​ທ່ານ​ໄປ​ຮຽນ​ຢູ່​ໂຮງຮຽນ​ກະສິກຳ​ຊັ້ນ​ກາງ ຢູ່​ພາກ​ເໜືອ​ຂອງ ສ.ສ ຫວຽດນາມ ເຊິ່ງ​ໂຮງຮຽນ​ດັ່ງກ່າວ ໄດ້​ມີ​ການຈັດຕັ້ງ​ໜ່ວຍ​ສິລປະວັນນະຄະດີ​ຂອງນັກຮຽນຂຶ້ນ ເພື່ອ​ສະແດງ​ຮັບ​ໃຊ້​ງານ​ຕ່າງໆ ອັນ​ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້​ທ່ານ​ຖືກ​ບັນ­ຈຸ​ເຂົ້າ​ຢູ່​ໃນ​ໜ່ວຍ​ຮ້ອງເພງ​ໝູ່​ຊາຍ ທັງ​ເພງ​ລາວ ແລະ ເພງ​ຫວຽດນາມ. ໃນໄລຍະນີ້ເອງ ທີ່​ທ່ານ​​ໄດ້​ສະແຫວງ​ເອົາ​ຄວາມ​ຮູ້ ແລະ ເຕັກນິກ​ການ​ຮ້ອງເພງ ແຕ່ງ​ເພງ​ຈາກ​ບັນດາ​ຄູ - ອາຈານ ທີ່​ລົງ​ມາ​ເຝິກ​ສອນ ດ້ວຍ​ຄວາມ​ຫ້າວຫັນ.

ພາຍຫຼັງ​ຮຽນ​ຈົບ​ຈາກ​ໂຮງຮຽນ​ດັ່ງກ່າວ ໃນ​ປີ 1966 ທ່ານ​ກໍ​ກັບ​ມາ​ສັງກັດ​ຢູ່​ພະ​ແນກ​ກະສິກຳ-ປ່າໄມ້ ຢູ່​ທີ່​ລ້ອງ​ກູ່-ນາ​ໄກ ແຂວງ​ຫົວພັນ (ເມືອງ​ວຽງ​ໄຊ ໃນ​ປັດຈຸບັນ) ເຊິ່ງ​ທ່ານ​ກໍ​ໄດ້​ເອົາໃຈໃສ່​ປຸກລະດົມ ໃຫ້​ພໍ່​ແມ່​ປະຊາຊົນ​ເຮັດ​ນາປີ, ນາແຊງ ປູກ​ພືດ​ທາດ​ແປ້ງ​ທີ່​ສາມາດ​ກິນ​ຕາງ​ເຂົ້າ​ໄດ້​ເຊັ່ນ: ສາລີ ມັນຕົ້ນ ແລະ ເຜືອກ​ມັນ​ອື່ນໆ ຜ່ານ​ການເຄື່ອນໄຫວ​ປຸກລະດົມ ແລະ ນຳພາ​ປະຊາຊົນ​ເຮັດ​ໄຮ່ - ເຮັດ​ນາ ລ້ຽງສັດ ເຊິ່ງ​ໄລຍະ​ດັ່ງກ່າວ ພວກ​ສັດຕູ​ພັດໄດ້​ເພີ່ມ​ທະວີ​ສົງຄາມ​ທຳລາຍ​ຂຶ້ນ​ສູ່​ລະດັບ​ສູງ ໂດຍ​ທ່ານ​ໄດ້​ເຫັນ​ກັບ​ຕາ​ໃນ​ຫຼາຍ​ເຫດການ ທີ່​ປະຊາຊົນ​ຖືກ​ເຮືອບິນ​ຮົບ​ຂອງ​ສັດຕູ​ຜູ້​ຮຸກ​ຮານ ຍິງ​ທຳລາຍ​ບ້ານ ເຮືອນ​ຊານ ເຮັດ​ໃຫ້​ປະຊາຊົນ​ຈຳນວນ​ຫຼາຍ ໄດ້​ຮັບ​ບາດເຈັບ​ຢ່າງ​ໜ້າ​ສົມ​ເພດ​ເວດທະນາ ຍ້ອນ​ເຫດ​ນັ້ນ ຄວາມ​ຄຽດ​ແຄ້ນ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ​ຕໍ່​ພວກ​ຈັກກະພັດ ແລະ ລູກແຫຼ້ງ​ຕີນ​ມື​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ ໄປ​ຮອດ​ເຊັ່ນ​ລູກ​ເຊັ່ນ​ຫຼານ ໂດຍ​ບໍ່​ມີ​ສິ່ງ​ໃດ​ຈະ​ມາ​ລຶບລ້າງ​ໃຫ້​ຈືດຈາງ​ໄດ້ ແລະ ໄລ­ຍະ​ນັ້ນ ທ່ານ​ໄດ້​ໄປ​ຮ່ວມ​ຮົບ​ໃນ​ສະໜາມຮົບ "​ປ່າ​ຄາ​-ຍອດ​ຝາດ" ເພື່ອ​ກະກຽມ​ໃຫ້​ແກ່​ບັ້ນ​ຮົບ​ປົດ​ປ່ອຍ​ຜາ​ຖີ່ ເຊິ່ງ​ການ​ສູ້​ຮົບ​ກໍ​ຖືກ​ຍົນ​ຂອງ​ພວກ​ຈັກກະພັດ​ອາເມລິກາ ຍິງ​ຈະ​ລວດ​ລົງ​ໃສ່ ເຮັດ​ໃຫ້​ທ່ານ​ຖືກ​ບາດເຈັບ​ໜັກ​ຈົນ​ເກືອບ​ເອົາ​ຊີວິດ​ບໍ່​ລອດ ພ້ອມ​ທັງ​ເຫັນ​ຄວາມ​ຮັກແພງ​ຂອງ​ໝູ່​ເພື່ອນ ແລະ ເຫັນ​ຄວາມທຸກ​ຍາກ​ລຳບາກ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ​ຜູ້​ໄດ້​ຮັບ​ເຄາະ​ຮ້າຍ ມັນ​ໄດ້​ຖືກ​ບັນທຶກ​ໄວ້​ໃນ​ຈິດໃຈ​ຂອງ​ທ່ານ​ຕະຫຼອດ​ມາ. ຍ້ອນ​ມີ​ຕົ້ນ​ກຳເນີດ​ຂອງແນວ​ຄິດ​ແນວ​ນັ້ນ ທ່ານ​ສາມາດ​ແຕ່ງ​ເພງ​ທີ່​ມີ​ອຸດົມ​ການຫຼາຍໆເພງ ທີ່ພວກເຮົາມັກເອີ້ນວ່າ: ​ເພງ​ປະຕິວັດ ເຊິ່ງເປັນເພງທີ່​​ປຸກລະດົມ​ຄວາມ​ສາມັກຄີ​ບັນດາເຜົ່າ ແລະ ມີ​ເນື້ອ​ໃນ​ວິຈານ ການ​ກະທຳ​ອັນ​ໂຫດຮ້າຍ​ປ່າ​ເຖື່ອນ​ຂອງ​ພວກ​ສັດຕູ​ຜູ້​ມາ​ຮຸກ​ຮານ.

ຂອບໃຈຮູບຈາກເຟຊຂອງ Nok Phounsalith 

ໃນ​ປີ 1968 ທ່ານ ບົວທອງ ພູນ​ສະ​ລີດ ໄດ້ແຕ່ງ​ບົດ​ເພງ​ທຳ​ອິດ​ທີ່​ມີ​ຊື່ວ່າ "ສຽງ​ເພງ​ຢູ່​ບົນ​ທົ່ງ​ຫຍ້າ" , ມາຮອດປີ 1974 ໄດ້​ແຕ່ງ​ສຳເລັດ​ເພງ​ທີ 2 ທີ່​ມີ​ຊື່ວ່າ "ສົ່ງ​ພອນ​ປີ​ໃໝ່" (ເດືອນສາມຄ້ອຍ), ວັນ​ທີ 3/8/1974 ເພິ່ນໄດ້ສຳເລັດ​ການ​ແຕ່ງ​ເພງ​ທີ່​ມີ​ຊື່ວ່າ "ຄິດ​ຮອດ​ເດ​ຊຳ​ເໜືອ" ແລະ ໃນປີ 1984 ໄດ້​ສຳເລັດ​ການ​ແຕ່ງ​ບົດ​ເພງ​ທີ່​ມີ​ຊື່ວ່າ "ໂຕ​ຄວາຍ​ເຫຼັກ"

ມື້ເຊົ້ານີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ອ່ານຂ່າວທາງເຟຊບຸກ ຈາກລູກຫຼານຂອງເພິ່ນ ໄດ້ແຈ້ງບອກວ່າ: ໃນເວລາ 4 ໂມງ ແລງ ຂອງວັນທີ 25/1/2021 ທ່ານບົວທອງ ພູນສະລິດ ອະດີດຮອງເຈົ້າແຂວງບໍລິຄຳໄຊ, ອະດີດ ລັດຖະມົນຕີຊ່ວຍກະຊວງກະສິກຳ-ປ່າໄມ້ ທັງເປັນ ນັກສີລະປິນແຫ່ງຊາດ ໄດ້ຈາກພວກລູກຫລານ, ຈາກການນຳພັກ-ລັດເຮົາໄປ ໂດຍບໍມີວັນຈະກັບມາ ລວມອາຍຸ ໄດ້ 81ປີ ເຫລືອໄວ້ແຕຄຸນງາມຄວາມດີ ແລະ ຜົນງານໃຫ້ລູກຫລານໄດ້ສານຕໍ່ ຂໍໃຫ້ພໍ່ຈົງໄປສູ່ສຸຄະຕິ ເທີ້ນ.... ສົບຂອງເພິ່ນ ໄດ້ບຳເພນກຸສົນຢູ່ເຮືອນຂອງເພິ່ນເອງ ທີ່ບ້ານໂພນໄຊເຫນືອ, ເມືອງປາກຊັນ, ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ(ໂຮງຮຽນອະນຸບານແຕ່ງທອງ).

ຂໍໃຫ້ດວງວິນຍານຂອງທ່ານ ໄປສູ່ສຸຄະຕິ ສະຫງົບສຸກ ຊົ່ວນິຣັນດ໌

(ຂອບໃຈທີ່ອ່ານ - ຂໍອະໄພຫາກຂໍ້ມູນໃດຜິດພາດ)

ວຽງໄຊ ເມືອງແຫ່ງໄຊຊະນະ VIENG XAI – THE HIDDEN CITY

ວຽງໄຊ ເມືອງແຫ່ງໄຊຊະນະ 

VIENG XAI – THE HIDDEN CITY

ເມືອງວຽງໄຊ ຢູ່ຫ່າງຈາກເມືອງຊໍາເໜືອ ເຊິ່ງເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງສຳນັກງານປົກຄອງແຂວງ ປະມານ 30 ກິໂລແມັດ ມີລົດໂດຍສານ ແລ່ນເປັນປະຈຳແຕ່ລະມື້ຫຼາຍຖ້ຽວ ແຕ່ຄົນສ່ວນຫລາຍ ປັດຈຸບັນ ເສັ້ນທາງສະດວກສະບາຍນິຍົມ ໃຊ້ລົດສ່ວນຕົວເປັນສ່ວນຫລາຍ ແລະ ເຮົາຈະເຫັນນັກທ່ອງທ່ຽວພາກັນເດີນທາງຈາກເມືອງຊຳເໜືອໄປທ່ຽວ ເມືອງວຽງໄຊ ດ້ວຍລົດຈັກທີ່ໃຫ້ເຊົ່າເປັນປະຈຳ ເພາະໄລຍະທາງນັ້ນ ໃຊ້ເວລາປະມານ 1 ຊົ່ວໂມງ ກໍໄປຮອດຈຸດ ໝາຍແລ້ວ. 

ວຽງໄຊ ເປັນເມືອງໜຶ່ງໃນແຂວງຫົວພັນ ເຊິ່ງເຕັມໄປດ້ວຍສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທາງດ້ານປະຫວັດສາດ ແລະ ທຳມະຊາດທີ່ງົດງາມ ເຊິ່ງສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວເລົ່ານັ້ນ ໄດ້ກາຍເປັນເໝືອນແມ່ເຫຼັກທີ່ດຶງດູດໃຫ້ຜູ້ຄົນພາກັນ ໄປທ່ຽວຊົມເມືອງວຽງໄຊ ໂດຍສະເພາະແມ່ນຖ້ຳທ່ານຜູ້ນຳ ເຊິ່ງເປັນຖ້ຳຫີນປູນ ທີ່ຢັງຢາຍໄປຕາມຜາຫີນທີ່ສູງຊັນ; ຖ້ຳເລົ່ານີ້ ເປັນທັງຖ້ຳທີ່ເກີດໂດຍທຳມະຊາດ ແລະ ມະນຸດເຮົາສ້າງຂຶ້ນໃນສະໄໝສົງຄາມຕ້ານພວກຈັກກະພັດ ອາເມລິກາ ແລະ ລູກແຫຼ້ງຂອງພວກເຂົາ. 

ຖ້ຳທຳມະຊາດຫຼາຍແຫ່ງຖືກດັດແປງໃຫ້ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສ, ເປັນໂຮງຮຽນ, ໂຮງໝໍ, ທີ່ຫລົບໄພ, ບ່ອນຫຼິ້ນກິລາ, ຫ້ອງປະຊຸມ ແລະ ອື່ນໆ ມີບາງຖ້ຳສາມາດຮອງຮັບຄົນໄດ້ເປັນພັນໆຄົນກໍມີ ທັງໝົດນີ້ແມ່ນ ສ້າງຂຶ້ນເພື່ອເປັນບ່ອນເຮັດວຽກ ແລະ ຫຼົບໄພຈາກການໂຈມຕີທາງອາກາດຕໍ່ຜູ້ນຳ, ທະຫານ ແລະ ປະຊາຊົນ ໃນໄລຍະທີ່ເກີດມີສົງຄວາມຮຸກຮານ. 

ນີ້ຄືທີ່ພັກຜູ້ນຳ ເວລາມາປະຊຸມ ແລະ ບໍ່ສາມາກັບຖ້ຳທີ່ພັກຂອງຕົນເອງໄດ້ທັນ(ຖ້ຳທ່ານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ)

ຖ້ຳປະຫວັດສາດຜູ້ນຳ ເມືອງວຽງໄຊ ສ່ວນໃຫຍ່ຕັ້ງຢູ່ ພາຍໃນເທດສະບານເມືອງ ຈຶ່ງມີຄວາມສະດວກໃນການທ່ຽວຊົມ, ແຕ່ຖ້ຳຜູ້ນຳ ຈຳນວນໜຶ່ງ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການປັບປຸງ ດ້ານສະຖານທີ່ ແລະ ສິ່ງອຳນວຍຄວາມສະດວກໄດ້ທັງໝົດເທື່ອ. ຖ້ຳຜູ້ນຳ ທີ່ຄົນທົ່ວໄປຮູ້ຈັກກັນດີ ແລະ ເປີດໃຫ້ຜູ້ມາທ່ຽວໄດ້ເຂົ້າຊົມໄດ້ແລ້ວຫຼາຍແຫ່ງ ເຊັ່ນ: ຖ້າທ່ານໄກສອນ ພົມວິຫານ, ຖ້ຳທ່ານ ສຸພານຸວົງ, ຖ້ຳທ່ານ ໜູຮັກ ພູມສະຫວັນ,ຖ້ຳທ່ານພູມີວົງວິຈິດ, ຖ້ຳທ່ານ ຄຳໄຕ ສີພັນດອນ, ຖ້ຳທ່ານ ສີສະຫວາດ ແກ້ວບຸນພັນ, ຖ້ຳທ່ານນາຍພົນ ສິງກະໂປ ສີໂຄດຈຸນລະມະນີ, ຖ້ຳທ່ານ ໄຟດ່າງ ລໍເບຼຍຢາວ, ຖ້ຳທ່ານສີທົນ ກົມມະດຳ, ຖ້ຳທ່ານ ພູນ ສີປະເສີດ, ຖ້ຳທ່ານ ສີສົມພອນ ລໍວັນໄຊ ເປັນຕົ້ນ. 

ນີ້ຄືຫ້ອງປະຊຸມບັນດາທ່ານຜູ້ນຳ ລະດັບກົມການເມືອງ(ຖ້ຳທ່ານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ)

ໃນທັດສະນະຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຄິດວ່າການທີ່ທ່ານຜູ້ນຳ ໄດ້ເລືອກເອົາສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້(ວຽງໄຊ) ເປັນຖານທີ່ໝັ້ນຕ້ານພວກຈັກກະພັດນັ້ນ ຄົງເປັນ ເພາະວ່າ ເມືອງວຽງໄຊ ມີພູຜາຫີນສູງຊັນສະຫຼັບສັບຊ້ອນອ້ອມຮອບ ອັນຈະເຮັດໃຫ້ຍາກແກ່ການໂຈມຕີທາງ ອາກາດຂອງສັດຕູຜູ້ຮຸກຮານ. 

(ບໍລິເວນປາກຖ້ຳ ປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ)

ຖ້ຳທ່ານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ເປັນຖ້ຳຫີນປູນ ເຊິ່ງມີການປັບປຸງຈາກຖ້ຳໂດຍທຳມະຊາດ ໃນປີ 1964 ໃຫ້ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສ, ຫ້ອງພັກການນຳ, ຫ້ອງເຮັດວຽກ, ຫ້ອງປະຊຸມ , ຫ້ອງຫຼິ້ນກິລາ ໂດຍສະເພາະກິລາ ປິ່ງປ່ອງ ເພາະໂດຍສ່ວນໂຕແລ້ວ ທ່ານ ປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ເພິ່ນມັກກິລາປະເພດນີ້.

ຖ້ຳທ່ານປະທານ ສຸພານຸວົງ ກໍແມ່ນຖ້ຳໜຶ່ງທີ່ໃຫຍ່ ແລະ ຢູ່ບໍ່ໄກຈາກຖ້ຳທ່ານປະທານ ໄກສອນ ເຊິ່ງດ້ານໃນຖ້ຳກໍມີການປັບປຸງ ຕົບແຕ່ງຄືກັນ ພຽງແຕ່ວ່າ ໃນຖ້ານີ້ບໍ່ມີຫ້ອງພັກການນຳເໝືອນ ຖ້າທ່ານ ປະທານ ໄກສອນ.

ບໍລິເວນໜ້າຖ້ຳ ເຮົາຈະເຫັນອ່າງນ້ຳ(ພຸ) ທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ ເປັນຮູບຫົວໃຈ ເຊິ່ງອ່າງນ້ຳແຫ່ງນີ້ ຄວາມຈິງແລ້ວມັນເກີດຂຶ້ນຍ້ອນ ຍົນຂອງສັດຕູມາຖິ້ມລະເບີດໃສ່ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ທ່ານ ສຸພານຸວົງ ແລະ ຄົນອື່ນໆໄດ້ຮັບອັນຕະລາຍ ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານ ປະທານ ສຸພານຸວົງ ຈຶ່ງໄດ້ແນະນຳໃຫ້ອ້າຍນ້ອງພະນັກງານ ໄດ້ພາກັນສ້າງເປັນອ່າງນ້ຳ(ພຸ)ເປັນຮູບຫົວໃຈແທນຂຸມລະເບີດດັ່ງກ່າວ ເພື່ອເປັນສັນຍາລັກບອກສັດຕູວ່າ: “ສັດຕູໄດ້ເຂົ້າມາຢ່ຳຍີຫົວໃຈຂອງຄົນລາວ”

ນອກນີ້ແລ້ວ ບໍລິເວນທາງຂຶ້ນຖ້ຳ ເຮົາກໍຈະພົບຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີໃບ “ສີແດງ” ເຊິ່ງຄວາມຈິງແລ້ວບໍ່ສະເພາະແຕ່ໃຊ້ເປັນຢາປິ່ນປົວຄົນເຈັບປ່ວຍເທົ່ານັ້ນ ຍັງມີຄວາມໝາຍເຖິງ “ຄວາມກ້າຫານ ທີ່ຍອມເສຍສະຫຼະໄດ້ແມ່ນແຕ່ເລືອດ ແລະ ຊີວິດ ເພື່ອອິດສະຫຼະພາບຂອງຊາດລາວ” 

ຖ້ຳຜູ້ນຳ ທີ່ເມືອງວຽງໄຊ ໄດ້ກາຍເປັນສະຖານທີ່ສຳຄັນທາງປະຫວັດສາດ ທີ່ໄດ້ກາຍເປັນສັນຍາລັກ ທີ່ບໍ່ຍອມຈຳນົນຕໍ່ສັດຕູ, ເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງຂະບວນການກູ້ຊາດ…ປັດຈຸບັນນີ້ ມັນໄດ້ນອນໃນ ດວງໃຈຂອງຄົນລາວ ແລະ ມັນໄດ້ກາຍເປັນສະຖານທີ່ແຫ່ງຄວາມພາກພູມໃຈຂອງຄົນລາວທົ່ວປະເທດ ໂດຍສະເພາະ “ຄົນວຽງໄຊ” ...

(ຕິດຕາມຕອນຕໍ່ໄປ)
ສະບາຍດີ

ອຸດົມໄຊ ເຈົ້າໄປມາແລ້ວບໍ່ ?

ອຸດົມໄຊໃນສາຍຕາ ແລະ ຄວາມເປັນມາທີ່ຮູ້ຈັກ

(ເສັ້ນທາງຈາກເມືອງນາໝໍ້ຫາອຸດົມໄຊ)

ຂ້ອຍໄດ້ໄປແຂວງອຸດົມໄຊຄັ້ງທຳອິດ ໃນປີ 1996 ເຊິ່ງເວລານັ້ນເທດສະບານແຂວງອຸດົມໄຊ ບໍ່ຕ່າງຈາກ ເມືອງນ້ອຍໆແຫ່ງໜຶ່ງ ເຊິ່ງຫົນທາງ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ປູຢາງຊໍ້າ ທັງຄັບແຄບນຳອີກ ມີໂຮງແຮມພຽງຫລັງດຽວ ແລະ ເຮືອນພັກບໍ່ພໍເທົ່າໃດຫລັງ ເຖິງວ່າ ເມືອງໄຊ ຈະເປັນຈຸດໃຈກາງຂອງທາງຜ່ານພາກເໜືອກໍຈິງ ແຕ່ກໍເໝືອນວ່າ ເປັນເມືອງທີ່ມີຄວາມງຽບສະຫງົບ ຈົນຂ້ອຍເຄີຍຄິດວ່າ: ມັນຄືເມືອງນ້ອຍໃນພູເຂົາ.

ແຂວງອຸດົມໄຊ: ເປັນແຂວງໃຈກາງທາງພາກເໜືອ ຂອງ ສປປ ລາວ, ເປັນແຂວງຕັ້ງໃໝ່ ໃນສະໄໝສົງຄາມ. ມີເນື້ອທີ່ປະມານ 15.370 ກີໂລແມັດມົນທົນ, ມີປະຊາກອນ 264.830 ກວ່າຄົນ, ຍິງ: 132.328 ກວ່າຄົນ, ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງປະຊາກອນ ແມ່ນ 17 ຄົນຕໍ່ກີໂລແມັດມົນທົນ (ສະຖິຕິປີ 2005). ແຂວງອຸດົມໄຊ ແບ່ງອອກເປັນ 7 ເມືອງຄື: ເມືອງໄຊ, ເມືອງຫຼາ, ເມືອງໝໍ້, ເມືອງງາ, ເມືອງແບ່ງ, ເມືອງຮຸນ ແລະ ເມືອງປາກແບ່ງ. ມີ 587 ບ້ານ. ທີ່ວ່າການແຂວງຕັ້ງຢູ່ ເມືອງໄຊ. 

(ທຸກຄັ້ງທີ່ໄປ ບໍ່ລືມໄປໄຫວ້ພຣະທີ່ວັດພູທາດ-ພະທາດໄຊມຸງຄຸນລັດຕະນະມິ່ງເມືອງ)

ແຂວງ ອຸດົມໄຊ ປະກອບດ້ວຍ ຫຼາຍຊົນເຜົ່າຄື: ເຜົ່າລາວ, ລື້, ໄທດຳ, ໄທແດງ, ຍວນ, ກໍ່, ຮາຕິງ, ປິດ, ແລນແຕນ, ມົ້ງລາຍ, ມົ້ງຂາວ, ກຶມມຸຮອກ, ກຶມມຸອູ. ມີປະຊາຊົນບາງເຜົ່າ ຍັງປາກເວົ້າ ແລະ ນຸ່ງຖືຕາມປະເພນີ ຂອງ ເຜົ່າຕົນ.

(ປີ 2004 ທີ່ໂຮງຮຽນກິນນອນຊົນເຜົ່າ-ອຸດົມໄຊ)

ຕາມປະຫວັດ “ແຂວງອຸດົມໄຊ” ນີ້ໄດ້ແຍກອອກມາຈາກແຂວງຫຼວງພະບາງເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1963 ໃນເມື່ອກ່ອນຕັ້ງຊື່ວ່າ: “ແຂວງລ້ານຊ້າງ” ມາຮອດ ປີ ຄ.ສ. 1965 ຈຶ່ງປ່ຽນຊື່ມາເປັນແຂວງ “ເມືອງໄຊ”, ແລະ ມາຮອດປີ ຄ.ສ. 1967 ຈຶ່ງໄດ້ປ່ຽນຊື່ມາເປັນແຂວງ “ອຸດົມໄຊ” ມາຈົນເຖິງປັດຈຸບັນນີ້. ຕໍ່ມາໃນປີ ຄ.ສ. 1991 ລັດຖະບານໄດ້ໂອນ “ເມືອງປາກທາ” ແລະ “ເມືອງຜາອຸດົມ” ໃຫ້ໄປຂຶ້ນກັບການປົກຄອງຂອງແຂວງບໍ່ແກ້ວ. 

ເມື່ອເຮົາເຂົ້າມາເຖິງຕົວເມືອງຈະເຫັນອະນຸສາວະລີຂອງປະທານໄກສອນ ພົມວິຫານ ບ່ອນນີ້ຈະເປັນຈຸດນັດພົບຂອງຊາວອຸດົມໄຊ ເປັນບ່ອນທີ່ມີທາງແຍກເພື່ອໄປ ຫຼວງນ້ຳທາ-ບໍ່ແກ້ວ ແລະ ແຍກໄປຜົ້ງສາລີ, ມາທາງທິດຕາ ເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ຈະເຫັນຍອດພະທາດສີທອງຕັ້ງສະງ່າ ຕັ້ງຢູ່ເທິງເນີນພູໃຈກາງເມືອງຊື່ວ່າ: ພູພະທາດ, ເຊິ່ງເປັນສາ ສະຫນາສະຖານທີ່ສຳຄັນຂອງຊາວລາວ ແລະ ເປັນຈຸດທີ່ສາມາດຊົມວິວທິວທັດ ໄດ້ຮອບຄອບເມືອງທ່າມກາງການຖືກອ້ອມຮອບດ້ວຍພູ ສະຫລັບສັບຊ້ອນ ແຂວງອຸດົມໄຊ ທິດເໜືອຕິດກັບ ແຂວງຜົ້ງສາລີ ແລະ ສ.ປ ຈີນ, ທິດໃຕ້ຕິດກັບ ແຂວງໄຊຍະບູລີ, ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ ແຂວງຫລວງພະບາງ, ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ແລະ ແຂວງຫລວງນ້ຳທາ.

 

ດ້ານນອກຂອງຕົວເມືອງຕາມເສັ້ນທາງຫລວງຫມາຍເລກ 13 ເໜືອ ຫຼື ເລກ 1 ເຊິ່ງເປັນເສັ້ນທາງຫຼັກທາງດ້ານການຂົນສົ່ງສິນຄ້າ, ການໄປມາຫາສູລະຫວ່າງແຂວງຕ່າງໆ ແລະ ເປັນເສັ້ນທາງຜ່ານຂອງການຂົົນສົ່ງສິນຄ້າລະຫວ່າງປະເທດ. ຕາມສອງຝາກທາງດັັ່ງກ່າວຈະມີຄວາມງົດງາມທາງດ້ານຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ. ຖ້າເຮົາເດີນ ທາງຈາກຫລວງພະບາງໄປ ກ່ອນຮອດເມືອງໄຊ ປະມານ 11 ກິໂລແມັດ ພວກເຮົາຈະພົບກັບນ້ຳຕົກຕາດທີສວຍສົດງົດງາມ ແລະ ມີນ້ຳໄຫຼ່ຕະຫອດປີ ເຊິ່ງເປັນສະຖານທີຜັກຜ່ອນຍອນໃຈ ຂອງຊາວເມືອງໄຊ ແລະ ແຂກຕ່າງດ່າວທ້າວຕ່າງເມືອງ ທີເຂົ້າມາທ່ຽວຊົມທັດສະນິຍະພາບທາງພາກເໜືອຂອງລາວ ເຊິ່ງບໍ່ດົນມານີ້ ກໍມີການປັບປຸງສະຖານ ທີ່ທ່ອງທ່ຽວດັ່ງກ່າວ ທີ່ມີທຳມະຊາດທຳມະຊາດສວຍງາມ ນ້ຳຕົກດັ່ງກ່າວມີຊື່ວ່າ: “ນ້ຳຕົກຕາດຫຼັກສິບເອັດ”. ທີ່ມີນ້ຳຕົກທີ່ໄຫລ ຜ່ານໂງ່ນຫີນລົງສູ່ແມ່ນ້ຳທາ ລະຫວ່າງການເດີນທາງເຮົາຈະພົບກັບວິວທິວທັດທີ່ສວຍງາມ ປະສານ ກັບບ້ານຂອງຊົນເຜົ່າອາຄາ, ມົ້ງ, ຢ້າວ, ຂະມຸ ເປັນຕົ້ນ.

ຖ້າຂຶ້ນໄປຕາມພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ຫາແຂວງຜົ້ງສາລີ ອອກສູ ປະເທດ ສ ສ ຫວຽດນາມ ຈະຜ່ານແຫຼ່ງທ້ອງທ່ຽວທີ່ສຳຄັນອີກແຫ່ງໜຶ່ງຄື: ບໍ່ນ້ຳຮ້ອນ(ຕັ້ງຢູ່ ເມືອງຫຼາ)ທີ່ຄົນທ້ອງຖິ່ນເຊື່ອກັນວ່າ ຖ້າໄດ້ລົງອາບນ້ຳດັ່ງກ່າວແລ້ວຈະຊ່ວຍຮັກສາພະຍາດຕ່າງໆໄດ້ ປັດຈຸບັນເພິ່ນກໍໄດ້ພັດທະນາເປັນແລ່ງທ່ອງທ່ຽວຄືກັນ. ນອກນນີ້ຢູ່ໃນເມືອງ ທີ່ບໍ່ຫ່າງໄກຈາກບໍ່ນ້ຳອຸ່ນ ກໍມີວັດບູຮານທີ່ປະດິດສະຖານພະແຊກຄຳ ທີ່ອີ້ນກັນວ່າ: “ພຣະເຈົ້າສິງຄຳ” ເຊິ່ງເປັນພຣະພຸດທະຮູບທີ່ສັກສິດຄູ່ບ້ານຄູ່ເມືອງ ແລະ ເປັນທີ່ສັກກາລະບູຊາ ຂອງຊາວແຂວງອຸດົມໄຊ.ເມື່ອກ່ອນ ຕອນລາວເກີດ ມີສົງຄາມຮຸກຮານ ຊາວບ້ານໄດ້ເລົ່າສູ່ຟັງວ່າ: ພຣະພຸທະຮູບອົງນີ້(ພຣະແຊກຄຳ)ມີນ້ຳຕາໄຫລອອກມາຈາກດວງຕາຂອງເພິ່ນ ເຊິ່ງຊາວເມືອງເຊື່ອວ່າ ເພິ່ນມີຄວາມເປັນຫ່ວງໃຍຊາວເມືອງເຖິງທີ່ສຸດ. 

(ພຣະທາດ ທີ່ວັດພຣະເຈົ້າສິງຄຳ-ເມືອງຫລາ)

ອຸດົມໄຊ ເຖິງຈະມີສະຖານທີ່ໃຫ້ທ່ຽວຫນ້ອຍ ແຕ່ກໍຍັງເປັນສູນກາງຂອງການເດີນທາງຂອງພາກເໜືອ ເພາະມີສະຖານີຂົນສົ່ງຂະຫນາດໃຫຍ່ນອກເມືອງສາມາດໄປຍັງເມືອງ ແລະ ແຂວງອື່ນໆໄດ້ສະດວກໄດ້ແກ່: ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ, ຫລວງພະບາງ, ຫລວງນ້ຳທາ, ຜົ້ງສາລີ, ບໍ່ແກ້ວ ຫລື ໄປຍັງບໍ່ເຕນ ເຊິ່ງເປັນຊາຍແດນໃນແຂວງຢູນນານຂອງປະເທດຈີນກໍ່ໄດ້.

ສຳລັບສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທີ່ຂຶ້ນຊື່ຂອງແຂວງອຸດົມໄຊມີ:

ນ້ຳຕົກຕາດຫລັກ 11(1996)

1) ວັດພູທາດ(ພະທາດໄຊມຸງຄຸນລັດຕະນະມິ່ງເມືອງ-ມ.ໄຊ)

2) ນ້ຳຕົກຕາດ “ນ້ຳກັດໂຢລະປ່າ” (ມ.ໄຊ)

3) ບໍ່ນໍ້າອຸ່ນ ແລະ ບໍ່ເກືອ (ມ. ຫລາ)

4) ວັດພຣະເຈົ້າສິງຄຳ(ມ.ຫລາ)

5) ຂີ່ເຮືອທ່ຽວຊົມທຳມະຊາດແຄມຂອງເມືອງປາກແບ່ງ

6) ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວນ້ຳຕົກຕາດຫລັກສິບເອັດ(ມ.ໄຊ)

7) ນ້ຳຕົກຕາດນ້ຳແຈ(ມ.ແບງ)

8) ຖ້ຳຈອມອອງ(ມ.ໄຊ)

9) ປ່າຫີນ(ມ.ຮຸນ)

10) ຕົ້ນໄມ້ລຳທຽນ(ມ.ຮຸນ) ແລະ ອື່ນໆ

(ປ່າຫີນ ເມືອງຮຸນ)

ນ້ຳກັດໂຢລະປ່າ-ກົດອ່ານເລີຍ

(ຂອບໃຈຫລາຍໆເດີ້ທີ່ອ່ານ)